Các giải pháp giáo dục phòng chống, ngăn ngừa bạo lực học đường trong lớp chủ nhiệm tại trường THPT Mỏ Trạng

Nội dung tài liệu: Các giải pháp giáo dục phòng chống, ngăn ngừa bạo lực học đường trong lớp chủ nhiệm tại trường THPT Mỏ Trạng

1. SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BẮC GIANG TRƯỜNG THPT MỎ TRẠNG ****** SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM Tên sáng kiến : “ Các giải pháp giáo dục phòng chống, ngăn ngừa bạo lực học đường trong lớp chủ nhiệm ” tại trường THPT Mỏ Trạng. Họ và tên: Phạm Thị Loan Đơn vị công tác: Trường THPT Mỏ Trạng Yên Thế, tháng 03 năm 2024
2. Phụ lục I ĐƠN YÊU CẦU CÔNG NHẬN SÁNG KIẾN (Kèm theo Công văn số 162 /SGDĐT-GDTrH-GDTX ngày 29 /01/2024 của Sở GDĐT) CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM Độc lập – Tự do – Hạnh phúc ĐƠN YÊU CẦU CÔNG NHẬN SÁNG KIẾN Số Họ và Ngày Nơi công Chức Trình TT tên tháng tác (hoặc danh độ năm nơi thường chuyên sinh trú) môn Phạm Thị 11/03/1980 Trường THPT Giáo viên Cử nhân Loan Mỏ Trạng Kính gửi: Hội đồng Sáng kiến cơ quan Sở GDĐT Tôi ghi tên dưới đây là tác giả đề nghị xét công nhận sáng kiến: 1. Tên sáng kiến: “ Các giải pháp giáo dục phòng chống, ngăn ngừa bạo lực học đường trong lớp chủ nhiệm ” tại trường THPT Mỏ Trạng. 2.Điện thoại liên hệ của tác giả sáng kiến - Họ và tên: Phạm Thị Loan Điện thoại: 038955815 - Email:. Ptloan.c3mt@bacgiang.edu.vn - Chủ đầu tư: Trường THPT Mỏ Trạng - Lĩnh vực áp dụng sáng kiến: GD ĐT - Giáo dục đạo đức học sinh - Ngày sáng kiến được áp dụng lần đầu hoặc áp dụng thử :1/11/2022 - Các tài liệu kèm theo: a. Thuyết minh mô tả giải pháp và kết quả thực hiện sáng kiến: 01 cuốn
3. b. Quyết định công nhận sáng kiến: Quyết định số ./ .ngày ./ ./ .. của Hội đồng sáng kiến cấp . c. Biên bản họp Hội đồng sáng kiến:...... Yên Thế, ngày 20 tháng 03 năm 2024 (Chữ ký và họ tên) Phạm Thị Loan CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM Độc lập – Tự do – Hạnh phúc THUYẾT MINH MÔ TẢ GIẢI PHÁP VÀ KẾT QUẢ THỰC HIỆN SÁNG KIẾN 1. Tên sáng kiến: “ Các giải pháp giáo dục phòng chống, ngăn ngừa bạo lực học đường trong lớp chủ nhiệm ” tại trường THPT Mỏ Trạng. 2. Ngày sáng kiến được áp dụng lần đầu hoặc áp dụng thử): 1/11/2022 3. Các thông tin cần bảo mật (nếu có): Không 4. Mô tả các giải pháp cũ thường làm Trước đây, khi mới làm công tác chủ nhiệm tôi thường hay cứng nhắc trong công tác chủ nhiệm lớp và công tác giáo dục đạo đức học sinh. Tôi thường nghĩ rằng, để học sinh tiến bộ phải làm thật nghiêm khắc, chặt chẽ, phải đưa học sinh vào khuôn khổ, có kỷ luật cao mới có tác dụng răn đe. Đối với học sinh vi phạm và có biểu hiện không tiến bộ là tôi đưa vào kỷ luật, cảnh cáo hoặc thậm chí đình chỉ học, một đến hai ngày, mời cha hoặc mẹ lên trao đổi mục đích vừa giáo dục học sinh đó vừa có tác dụng làm gương cho các học sinh khác. Chính vì vậy tôi chưa thật sự linh hoạt mệt dẻo trong công tác chủ nhiệm. Trong công tác tác quản lý lớp học tôi không tin tưởng hoàn toàn vào ban cán sự lớp, mà tự bản thân tham gia trực tiếp vào nhiều việc quản lý lớp như điểm danh học sinh, kiểm tra tính chuyên cần trong học tập, rồi trực tiếp thông báo các
4. kế hoạch, các công việc của nhà trường, của đoàn thanh niên Tôi có giao việc cho cán sự lớp nhưng rất ít. Trong việc nắm bắt tình hình lớp và việc thực hiện nội quy của học sinh, tôi hay nóng nảy, quát tháo đối với các học sinh vi phạm, trong khi chưa tìm hiểu kĩ nguyên nhân và kịp thời động viên, uốn nắn các em. Tôi còn bỏ qua. Chưa thực sự quan tâm, gần gũi thường xuyên với các học sinh gặp khó khăn về tâm lý, hoặc hoàn cảnh môi trường sống đặc biệt. Tôi còn hay đánh đồng các học sinh đều giống nhau khi các em vi phạm, hay chưa ngoan. Giờ sinh hoạt lớp thì chưa linh hoạt, sáng tạo, tôi tổ chức dập khuôn và cứng nhắc. Giờ nào cũng có nội dung phê bình nhắc nhở học sinh vi phạm, lên gân lên cốt, nhiều khi học sinh thấy nhàm chán, căng thẳng, tự bản thân tôi cũng thấy căng thẳng, cô và trò không thoải mái. Đối với các học sinh hay vi phạm nội quy, hoặc tiến bộ chậm, tôi cũng thường xuyên liên lạc với phụ huynh bằng việc trao đổi trực tiếp hoặc qua điện thoại. nhưng giờ tôi thấy biện pháp này chưa kịp thời, mà giáo viên chủ nhiệm nên trao đổi chia sẻ với tất cả các phụ huynh từ đầu năm học về các nguy cơ học sinh hay mắc phải hoặc các tình hướng có thể xảy ra đối với lứa tuổi của các em, hay do môi trường sống, tác động hai mặt của mạng xã hội, để giáo viên và phụ huynh cùng trao đổi đưa ra các biện pháp phòng ngừa nguy cơ đó thì sẽ tốt hơn, đặc biệt đối với hiện tượng phổ biến hiện nay giới trẻ dễ bị cuốn vào đó là tình trạng bạo lực học đường. 5. Sự cần thiết phải áp dụng giải pháp sáng kiến: Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XI nêu rõ nhiệm vụ về giáo dục trong suốt nhiệm kỳ và những năm tiếp theo như sau: “ ... Chú trọng giáo dục tư tưởng, đạo đức, lối sống, bồi dưỡng thế hệ trẻ tinh thần yêu nước, yêu quê hương, yêu gia đình, có bản lĩnh chính trị, lòng nhân ái, ý thức tôn trọng pháp luật, lối sống văn hóa, tinh thần hiếu học, chí tiến thủ, lập thân, lập nghiệp. Chú trọng ngăn chặn các tệ nạn xã
5. hội xâm nhập vào nhà trường” Nghị quyết Hội nghị lần thứ 8, Ban Chấp hành Trung ương khóa XI (Nghị quyết số 29-NQ/TW) với nội dung Đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo, đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa trong điều kiện kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế có ghi: “Đối với giáo dục phổ thông, tập trung phát triển trí tuệ, thế chất, hình thành phẩm chất, năng lực công dân phát hiện và bồi dưỡng năng khiếu, định hướng nghề nghiệp cho học sinh. Nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện, chú trọng giáo dục lý tưởng, truyền thống, đạo đức, lối sống, ngoại ngữ, tin học, năng lực và kỹ năng thực hành, vận dụng kiến thức vào thực tiễn. Phát triển khả năng sáng tạo, tự học, khuyến khích học tập suốt đời”. Chủ tịch Hồ Chí Minh khi sinh thời đã từng dạy: “ Thiện, ác vốn chẳng phải bản tính cố hữu, phần lớn do giáo dục mà nên” Trong những năm gần đây, khi nạn bạo lực học đường có xu hướng gia tăng. Tỷ lệ bạo lực học đường, và dấu hiệu tăng cường này không chỉ phản ánh sự gia tăng về số lượng các vụ bạo lực học đường, mà còn báo hiệu mức độ nguy hiểm của nó đang ngày càng trở nên nghiêm trọng. Bạo lực học đường, một hiện tượng đầy lo ngại, đã lan rộng và gây ảnh hưởng đáng kể đến cuộc sống của học sinh trên khắp thế giới. Từ việc lăng mạ bạn cùng lớp đến những trường hợp nghiêm trọng hơn như bạo hành với giáo viên, bạo lực học đường không chỉ ảnh hưởng đến môi trường học tập mà còn gây hậu quả lâu dài cho tâm hồn và tinh thần của các cá nhân bị tác động. bạo lực học đường có thể xuất hiện dưới nhiều hình thức khác, chẳng hạn như ăn hiếp tinh thần, đánh nhau trực tiếp, cướp đoạt tài sản, hay phân biệt đối xử dựa trên giới tính Những hình thức này đều đe dọa sự an toàn và phát triển toàn diện của học sinh, và cần sự quan tâm và hành động từ các bên liên quan để ngăn chặn và giải quyết hiện tượng bạo lực học đường. Các trường hợp vi phạm đạo đức của học sinh thì giáo viên chủ nhiệm đóng vai trò quan trọng trong việc phòng chống và ngăn ngừa
6. bạo lực. * Thực trạng công tác chủ nhiệm lớp ở trường THPT Mỏ Trạng Đặc điểm tình hình lớp chủ nhiệm Năm học 2021-2022, tôi được phân công chủ nhiệm lớp 10A2 Đặc điểm tình hình của lớp như sau: - Sĩ số: có 44 học sinh trong đó có 37 học sinh nữ, 7 học sinh nam - Con dân tộc thiểu số: 31 học sinh, thuộc hộ nghèo, kinh tế rất khó khăn: 3 học sinh, thuộc vùng thôn bản đặc biệt khó khăn: 12 học sinh - Mồ côi bố và không có bố: 3 học sinh, một số em sống xa bố mẹ, thiếu thốn tình cảm gia đình Ưu điểm - Hầu hết học sinh có kỷ luật cao, ngoan, hiền, lễ phép với thầy cô, biết vâng lời cha mẹ. Tích cực tham gia các phong trào do Đoàn trường, nhà trường tổ chức - Cơ sở vật chất nhà trường khá đầy đủ về số lượng phòng, chất lượng mỗi phòng và trang bị trong các phòng khá tốt. Các phòng học đều có trang bị ti vi, mạng Wifi đầy đủ - Sự quan tâm của các cấp lãnh đạo trong nhà trường, ngoài nhà trường chu đáo. Hội phụ huynh đồng thuận cao và ủng hộ nhiệt tình với các hoạt động, kế hoạch của nhà trường. - Ngoài công tác giáo viên chủ nhiệm, tất cả các giáo viên giảng dạy bộ môn đều rất tâm huyết, gần gũi, cởi mở với các em học sinh - Trong những năm gần đây, cùng với việc bùng nổ công nghệ thông tin, việc nắm bắt chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước của mỗi giáo viên, phụ huynh rất kịp thời. Sự liên lạc giữa giáo viên chủ nhiệm- gia đình- nhà trường ngày càng được quan tâm Hạn chế và nguyên nhân hạn chế
7. - Về phía học sinh: Các em từ cấp 2 mới chuyển lên, chưa xác định được động cơ học tập đúng đắn, chưa say sưa trong học tập, còn thiếu sự chuyên cần. Vẫn còn một số học sinh chưa có ý thức tốt trong học tập và rèn luyện đạo đức, chủ yếu do tác động từ hoàn cảnh gia đình( Phụ huynh còn chưa quan tâm do bận làm kinh tế, mồ côi bố hay cha mẹ ly hôn ). Mặt khác do tác động của xã hội phát triển nhanh, có sinh ra tiêu cực( Các trò chơi ngày càng nhiều, đặc biệt các trò chơi trên mạng internets thu hút rất đông số lượng học sinh tham gia) do bạn bè rủ rê, đặc biệt những học sinh đã bỏ học Ở lứa tuổi THPT , đời sống tình cảm, xúc cảm của học sinh rất phong phú, đa dạng do các mối quan hệ giao tiếp của học sinh trung học phổ thông ngày càng được mở rộng về phạm vi và đặc biệt được phát triển về mặt chất lượng. Tình cảm giới tính cũng phát triển đến một trình độ mới và bắt đầu xuất hiện một loại tình cảm rất đặc biệt là tình yêu nam nữ với những biểu hiện rất phức tạp, phụ thuộc vào nhiều yếu tố trong đó có các điều kiện giáo dục của gia đình, nhà trường và xã hội. Tuy nhiên cần lưu ý rằng, trong lứa tuổi này ngự trị qui luật về giới tính không đồng đều của sự phát triển cá nhân. Một số học sinh trung học phổ thông đã đạt được sự chín muồi về giới tính, trong khi một số em khác mới chỉ ở giai đoạn giữa của thời kì dậy thì. Học sinh trung học phổ thông có thể đã là một người lớn về mặt thể chất, trong khi đó về mặt trí tuệ và đạo đức thì vẫn còn là một em học sinh trung học cơ sở hoặc ngược lại. Điều này rất quan trọng đối với công tác dạy học và giáo dục học sinh. Vì vậy, giáo viên làm công tác chủ nhiệm cần nắm được để có thể áp dụng các phương pháp và biện pháp giáo dục phù hợp với các đối tượng học sinh - Về môi trường xã hội: Ở mỗi giai đoạn phát triển của con người thì môi trường tác động đến nhân cách thông qua những giá trị vật chất và giá trị tinh thần khác nhau. Lứa tuổi tác động mạnh mẽ nhất từ môi trường là lứa tuổi học sinh Trung học phổ thông. Môi trường xung quanh cho các em những điều kiện tốt để phát triển để hòa
8. nhập và chung sống với cộng đồng, với xã hội. Việc quan tâm đến các em lứa tuổi trung học phổ thông là trách nhiệm không chỉ của gia đình, nhà trường mà còn của toàn xã hội. Tuy nhiên trước sự phát triển của cuộc sống hiện đại, những tác động tiêu cực của xã hội ảnh hưởng tới sự phát triển nhân cách của các em Trong vài năm trở lại đây, tệ nạn xã hội trong học đường ngày càng gia tăng – đặc biệt là nghiện game online, nghiện bài bạc, bạo lực học đường. Thực trạng này chính là hồi chuông cảnh báo gia đình, nhà trường và các cơ quan chức năng cần có hành động thiết thực để ngăn chặn kịp thời những hậu quả lâu dài. Bạ o lực học đường luôn là vấn nạn lớn nhất đối với ngành giáo dục. Trước đây, bạo lực được thể hiện chủ yếu qua các hành vi bắt nạt, gây tổn thương về mặt thể chất. Tuy nhiên, sự phát triển của internet đã dẫn đến nhiều hình thức bạo lực khác như bạo lực qua mạng (Cyber bullying). Không chỉ có những hành vi ngang ngược và thô bạo, nhiều em học sinh còn sử dụng những từ ngữ nặng nề để áp bức và làm tổn thương tinh thần bạn học. Nạn nhân của bạo lực học đường vừa phải gánh chịu nỗi đau thể chất và tinh thần nặng nề. Các em sẽ khó có thể chuyên tâm cho việc học và luôn có tâm lý sợ hãi khi đến trường. - Về phía giáo viên Tình trạng giáo viên làm công tác chủ nhiệm vẫn còn thụ động, chạy theo đuôi các vụ việc, chưa thật sự tâm huyết, sáng tạo, linh hoạt trong công tác, lệ thuộc vào nhắc nhở, chỉ đạo của ban giám hiệu nhà trường, trông chờ, ỷ lại, chưa thể hiện sự chủ động của mình trong công tác chủ nhiệm. Ban giám hiệu nhà trường không thể làm thay phần việc của giáo viên chủ nhiệm, và cũng không thể lúc nào cũng nắm bắt kịp thời tình hình cụ thể của từng lớp, của từng đối tượng học sinh. Một số ít giáo viên chủ nhiệm chưa quan tâm và tạo điều kiện thuận lợi để các em tự giác, chủ động, tích cực gây dựng niềm tin, động lực để có ý thức quyết tâm tu dưỡng, rèn luyện, phấn đấu trở thành người tốt.
9. Phải khẳng định rằng, thực trạng công tác chủ nhiệm những năm qua có nhiều chuyển biến tích cực nhưng vẫn còn tồn tại một số ít chưa linh hoạt và sáng tạo. Công tác chủ nhiệm của giáo viên chưa xứng tầm với vai trò đối với việc hình thành nhân cách học sinh trong bối cảnh đổi mới của giáo dục hiện nay. Để lan tỏa cách làm tốt, hiệu quả và thiết thực trong công tác chủ nhiệm lớp Ngoài ra mỗi GVCN cần phải học hỏi, trau dồi kinh nghiệm, vốn sống, năng lực chủ nhiệm luôn được năng cao. Thường xuyên theo dõi, kiểm tra, quan tâm đến tất cả các hoạt động của học sinh lớp mình chủ nhiệm. Tránh bỏ qua, mặc kệ, không phân giải rõ ràng khi các em trao đổi hay thưa kiện việc gì đó. Mà ngược lại phải biết xử lý tốt trong mọi tình huống. Quan tâm nhiều và đặc biệt đến các HS yếu kém, cá biệt, HS có hoàn cảnh khó khăn, hoàn cảnh đặc biệt. Thường xuyên theo dõi nề nếp 15 phút đầu giờ, phân công nhiệm vụ cụ thể cho tổ trưởng, tổ phó kiểm tra, nhắc nhỡ, đôn đốc, giúp đỡ các bạn vượt qua những khó khăn vướn mắc trong học tập. GVCN cần hướng dẫn ban cán sự lớp tự tổ chức giờ sinh hoạt lớp, các tổ trưởng, lớp trưởng lên nhận xét, đánh giá từng bạn trong tổ, để các em noi gương, học tập lẫn nhau và đặc biệt là biết nhận lỗi, sửa chữa trước tập thể. - Về phụ huynh học sinh: Cách phụ huynh nói về trường lớp, giáo viên, các môn học và giá trị của giáo dục có ảnh hưởng lớn đến thái độ của học sinh đối với trường học. Phụ huynh và nhà trường có những vai trò khác nhau trong hoạt động giáo dục phi chính quy và hòa nhập xã hội của các em. Thông qua sự hợp tác tích cực giữa nhà trường và gia đình, nhà trường và phụ huynh có thể giúp học sinh tiến bộ và học tốt ở trường. Trong những năm qua, việc phát huy vai trò của phụ huynh trong công tác giáo dục, bên cạnh những ưu điểm vẫn còn tồn tại nhiều bất cập ảnh hưởng không nhỏ đến kết quả giáo dục học sinh. Nguyên nhân chính của tình trạng trên là do chưa có sự liên kết chặt chẽ giữa các yếu tố Nhà trường - Gia đình - Xã hội. Trong
10. đó, phụ huynh học sinh chưa nắm được vai trò của mình trong việc giáo dục học sinh, nên quan tâm chưa đúng mức, giáo viên chủ nhiệm (GVCN) chưa phát huy cao độ tinh thần, trách nhiệm và sự nhiệt huyết dẫn đến mối quan hệ trên không chặt chẻ, từng bước xói mòn và bị bẻ gãy. Thực tế cho thấy, nhiều CMHS đang ở độ tuổi lao động và có khi phải đi làm xa nhà hoặc rất bận rộn với cuộc sống. Một số trường hợp CMHS giao toàn bộ việc chăm lo, bảo ban con cái cho ông bà nội, ngoại đi làm ăn xa hoặc bố mẹ ly hôn, con cái không được quan tâm, bảo ban đến nơi, đến chốn bị thiếu thốn tình cảm, bị tổn thương về tâm lý.... Mặt khác, không ít cha mẹ chưa nhận thức đầy đủ về sự phối hợp và ảnh hưởng lẫn nhau của giáo dục nhà trường, giáo dục gia đình. Vì thế, nhiều CMHS tham gia các hoạt động của nhà trường một cách thụ động và hình thức, hoặc hoạt động với CMHS ở trường còn đơn điệu, thiếu tính hợp tác và xây dựng. Điều đó dẫn đến CMHS hiểu về công tác phối hợp với nhà trường cũng đơn giản, tẻ nhạt và không thật sự mang lại lợi ích cho bản thân, nhà trường và cả gia đình, lớp học của con em họ. 6. Mục đích của giải pháp sáng kiến - Giúp HS chấp hành tốt nội quy, có thái độ cư xử, hành vi đúng đắn, học được cách kiềm chế cảm xúc, tránh xa bạo lực. - Giúp giáo viên hiểu về HS nhiều hơn từ đó có các biện pháp giúp các em vượt qua những khó khăn để học tập tốt hơn - Giúp HS hiểu được trách nhiệm của mình, biết lắng nghe, tôn trọng người khác, chia sẻ, bày tỏ những tâm tư nguyện vọng với giáo viên - Tạo môi trường lớp học thân thiện, tôn trọng, thương yêu và giúp đỡ lẫn nhau, đoàn kết, có tinh thần trách nhiệm, biết cách giải quyết xung đột không bằng bạo lực. - Rèn luyện kĩ năng giải quyết vấn đề, kĩ năng kìm chế cảm xúc, ngoan ngoãn, lễ
11. phép - Phát huy tinh thần tập thể, nâng cao tinh thần trách nhiệm của HS - Tham gia vào các hoạt động tập thể, tình nguyện mà nhà trường tổ chức nhằm tăng tính thiện và tính hướng thiện để ngăn ngừa bạo lực học đường. 7. Nội dung: Thuyết minh giải pháp mới hoặc cải tiến 7.1 Giải pháp 1: Thay đổi phương pháp quản lí lớp học Quản lý lớp học qua Ban cán sự - Ngay từ khi nhận lớp GVCN bắt tay tìm hiểu thông tin để nắm chắc lý lịch của học sinh như: số điện thoại, địa chỉ, hoàn cảnh gia đình, về sức khỏe, tâm lý, năng lực học tập của HS để hiểu rõ về từng em cũng như có thể liên hệ, trao đổi ngay với cha mẹ HS khi cần thiết. - Xây dựng kế hoạch chủ nhiệm với các nội quy cụ thể của lớp trên cơ sở nội quy của nhà trường và vận dụng cụ thể vào tình hình lớp chủ nhiệm. - GVCN phải xây dựng được đội ngũ cán bộ lớp có uy tín, trách nhiệm, năng lực, bản lĩnh. Lúc đầu tạm phân công sau đó vài tuần qua việc theo dõi, qua ý kiến của thầy cô bộ môn, các học sinh trong lớp sẽ lựa chọn được đội ngũ cán bộ lớp xứng đáng, đảm nhận được trọng trách. - GVCN phân công rõ ràng nhiệm vụ, trách nhiệm của từng thành viên: + Lớp trưởng: chịu trách nhiệm quản lý chung tất cả các hoạt động của lớp, phụ trách chính theo dõi chuyền cần, tác phong, nề nếp. + Lớp phó học tập: đôn đốc, nhắc nhở các thành viên trong lớp thực hiện tốt các yêu cầu về học tập, rèn luyện. + Bí thư: Chịu trách nhiệm chính trong các hoạt động, phong trào do Đoàn trường phát động.
12. Đôn đốc nhắc nhở các thành viên thực hiện nghiêm túc các quy định của Đoàn trường. + Lớp phó lao động: đôn đốc các tổ trưởng phân công thành viên trong tổ vệ sinh lớp học. + Lớp phó văn nghệ: Cùng với BCH chi đoàn tích cực phát động các thành viên trong lớp tham gia các hoạt động văn nghệ của nhà trường. + Tổ trưởng: thực hiện việc theo dõi và chấm điểm thi đua theo phân công của GVCN. Xây dựng tập thể lớp đoàn kết và tự giác Một trong những cách thức quản lý hiệu quả lớp học là xây dựng tập thể lớp đoàn kết, có tinh thần đoàn kết, yêu thương chia sẻ với nhau. Học sinh có tính năng động, sáng tạo. Đây là những phẩm chất rất cần thiết có đối với mỗi con người, nhất là đối với thế hệ trẻ thời hiện đại. Vì xã hội ngày một phát triển, rất cần lực lượng kế thừa có đủ năng lực, trình độ, đạo đức và cả sự nhạy bén để bắt kịp nhịp độ phát triển và thúc đẩy sự phát triển chung của đất nước. Do đó, đào tạo thế hệ trẻ trở thành những người năng động, sáng tạo là vấn đề mà nhiều nhà giáo dục đang quan tâm. Giáo dục toàn diện là nhu cầu thiết yếu trong xu thế hội nhập, là mục tiêu của ngành giáo dục, là nhiệm vụ của nhà trường, gia đình và của toàn xã hội. Song, ở đó vai trò của người trực tiếp giảng dạy và chủ nhiệm là quan trọng hơn cả. Ý thức được điều đó, tôi thực sự mong muốn phát huy vai trò của mình – vai trò giáo viên chủ nhiệm – để nâng cao tinh thần đoàn kết, tính năng động, sáng tạo của học sinh, nhằm góp phần tạo hiệu quả cho công tác giáo dục toàn diện. Mỗi học sinh đều có tổ ấm thứ nhất là gia đình yêu quý của mình và tổ ấm thứ hai đó chính là lớp học.
13. LỄ KHAI GIẢNG NĂM HỌC MỚI CỦA TRƯỜNG THPT MỎ TRẠNG Trong lớp học giáo viên chủ nhiệm được xem như một người mẹ và học sinh chính là các con. Để một “gia đình” ở trường được đoàn kết giáo viên chủ nhiệm giữ vai trò hết sức quan trọng. Bởi lớp học phức tạp hơn rất nhiều so với gia đình ở nhà: Số lượng học sinh lớn, đến từ nhiều địa phương khác nhau, với những tính cách và hoàn cảnh, năng lực học tập và rèn luyện cũng khác nhau. Do đó, giáo viên chủ nhiệm phải có những giải pháp phù hợp để xây dựng tập thể đoàn kết tạo chỗ dựa tinh thần cho các em. Như Bác Hồ đã từng nói “Đoàn kết, đoàn kết, đại đoàn kết; Thành công, thành công, đại thành công”. Đoàn kết vừa là mục tiêu, vừa là động lực của sự phát triển. Khi học sinh được sống trong một tập thể luôn đoàn kết yêu thương nhau thì các em có cơ hội để hình thành và phát triển các phẩm chất và năng lực cho bản thân. Từ đó giúp các em tự tin học trong học tập và cũng như trong cuộc sống. Ở lớp chủ nhiệm tôi đã áp dụng những cách như sau để tăng cường quan hệ gần
14. gũi, gắn bó các các thành viên trong tập thể lớp: + Khơi gợi tình thương yêu, chia sẻ, đùm bọc lẫn nhau trong tập thể lớp. + Dành nhiều thời gian ở bên học sinh để có cơ hội hiểu được những tâm tư, nguyện vọng của các em. Trong sinh hoạt 15 phút đầu giờ, trong giờ giải lao cũng như qua các hoạt động ngoại khóa. + Dành thời gian đến nhà học sinh để hiểu hơn về hoàn cảnh cũng tâm tư nguyện vọng của phụ huynh. + Tạo nhiều hoạt động mang tính tập thể để học sinh được làm việc cùng nhau, hợp tác cùng nhau, trao đổi cùng nhau. Như động viên tất cả các em tham gia các hoạt động phong trào, các cuộc thi do nhà trường phát động, hoặc Đoàn thanh niên tổ chức như thi đua chào mừng ngày Nhà giáo Việt Nam 20/11, chào mừng tháng Thanh Niên và lễ kỷ niệm 26/3, tham gia các hoạt động thể thao, văn nghệ, hội khỏe phù đổng Thi đua đạt nhiều ngày học tốt, giờ học tốt, hăng hái xây dựng bài, đạt nhiều điểm tốt.
15. VĂN NGHỆ CHÀO MỪNG 20-11 + Đánh giá kết quả học tập và rèn luyện khách quan, công bằng. Tạo cơ hội cho học sinh chia sẻ kinh nghiệm học tập, kinh nghiệm sống của nhau. giáo viên chủ nhiệm cho học sinh đăng ký chủ đề mình muốn nói trước lớp, có thể mỗi tuần là một cá nhân hoặc đại diện của một tổ lên thuyết trình về vấn đề mà mình thích trong khoảng thời gian được giới hạn, ví dụ 5 phút. Sau đó sẽ là thời gian cho những học sinh còn lại đặt câu hỏi phản biện. Hoạt động này giúp học sinh phát triển tư duy phản biện và kỹ năng thuyết trình trước đám đông. Qua đó, chúng sẽ học cách duy trì tình bạn lành mạnh thông qua chia sẻ, lắng nghe, và học hỏi lẫn nhau. Hơn thế nữa học sinh sẽ được phát
16. triển năng lực giao tiếp, giúp các em tự tin hơn trong học tập và cuộc sống. Trên cơ sở các hoạt động đó, tập thể lớp sẽ luôn gắn bó đoàn kết với nhau, luôn biết lắng nghe chia sẻ với nhau, từ đó các em tự nhận thức và có tinh thần trách nhiệm của mình với tập thể, mình vì mọi người và vì tập thể, nên các em sẽ cùng nhau cố gắng, cùng nhau thi đua vì một tập thể đoàn kết và ngày càng tiến bộ. 7.2. Giải pháp 2: Thường xuyên bám lớp, quan tâm theo dõi nắm bắt tình hình học sinh trong lớp nhắc nhở, động viên kịp thời thực hiện nội quy - Giáo viên chủ nhiệm cùng tập thể lớp thảo luận xây dựng bộ quy tắc ứng xử trong lớp học, thống nhất về thang điểm thưởng phạt trong việc thực hiện nội quy của lớp, của nhà trường. Để mỗi thành viên học sinh trong lớp phải thường xuyên uốn nắn điều chỉnh tác phong, hành vi của mình nhằm thực hiện tốt nội quy TT NỘI QUY CỦA LỚP 10( Năm 2021-2022) LỚP 11 (Năm học 2022-2023) 1 Xây dựng tập thể lớp đoàn kết,yêu thương 2 Tôn trọng ý kiến của nhau không tranh cãi “thắng- thua” gây mất đoàn kết 3 Không được nói xấu, chê bai bạn bè trong lớp 4 Không được gây gỗ, đánh nhau bất cứ nơi nào 5 Nếu mâu thuẫn không giải quyết được nhờ GVCN, cán sự lớp cùng giải quyết 6 Không nói tục, chửi bậy xúc phạm bạn bè 7 Đi học đúng giờ. 8 Học bài, làm bài tập trước khi đến lớp 9 Thực hiện nghiêm túc nội quy : đồng phục, xa vin, không tô son, không đánh móng tay chân, không nhuộm tóc, không mặc quần mài rách đến lớp 10 Thực hiện nghiêm túc luật an toàn giao thông, nghiêm chỉnh thực hiện theo pháp luật quy định của Nhà nước. Không được đi xe máy, xe điện trong sân trường, không được gửi xe ngoài trường.... Nội dung Điểm thưởng(+) , điểm phạt (-) Điểm 10 + 20đ
17. Điểm 8,9 + 15đ Phát biểu + 5đ/ 1 lần Tham gia văn nghệ, thể dục thể thao +20đ trong tháng tham gia Nói chuyện riêng bị giáo viên ghi sổ đầu bài -10đ/ lần Không sơ vin, không mặc đồng phục bị đội ghi sổ -20 đ/lần Không có vở bài tập, vở ghi, không ghi bài bị giáo viên ghi -10đ/lần sổ đầu bài Không học bài cũ điểm< 5 - 20đ/lần Chậm học -10đ/lần Bỏ giờ, vắng học không phép - 30 điểm/lần Nói tục, chửi bậy (GVCN, tổ trưởng, lớp trưởng bắt được) - 10 điểm/lần Gây gỗ đánh nhau 0 điểm Xếp loại Trên 60 điểm ( Mỗi học sinh trong tuần có sẵn 60 điểm ) loại tốt 45- 59 điểm: Loại khá 35- 44 điểm: Loại Tb. Dưới 34 điểm : Loại Yếu - GVCN chia các tổ, phân chia chỗ ngồi, phân nhóm học tập trong từng nhóm, từng bàn có học sinh khá, trung bình để hỗ trợ nhau trong học tập, nhắc nhở nhau thực hiện nghiêm túc các nội quy - GVCN đánh máy, in ra dán gần bàn giáo viên để áp dụng trong từng buổi học : theo dõi việc thực hiện các nội quy, cho các tổ theo dõi và đánh giá chéo: Tổ 1 theo dõi tổ 2, tổ 2 theo dõi tổ 3, tổ 3 theo dõi tổ 4, tổ 4 theo dõi tổ 1, ghi chép những học sinh thực hiện tốt và những học sinh vi phạm. - GVCN thường xuyên theo dõi nhắc nhở những trường hợp học sinh cá biệt, nếu học sinh đó tiến bộ phải kịp thời động viên, khuyến khích. - Giáo viên giao cho các tổ trưởng theo dõi chấm điểm tổ viên, xếp loại hạnh kiểm theo tuần. Từng tháng có đánh giá, tổng kết xếp loại theo tổ, theo từng học sinh.
18. - Giáo viên chủ nhiệm có thể tìm hiểu, nắm bắt học sinh qua giáo viên bộ môn, Đoàn thanh niên, qua đội bảo vệ, học sinh lớp khác, hàng xóm gần nhà các bạn ở . Để từ đó có phương pháp tối ưu với từng học sinh. 7.3. Giải pháp 3: Quan tâm học sinh gặp khó khăn về tâm lý Trong tập thể lớp học, bên cạnh có những học sinh chăm ngoan, lễ phép, có ý thức học tập thì còn có trường hợp học sinh cá biệt, chưa ngoan, thậm chí rất hư. Những học sinh này do nhiều nguyên nhân, khách quan hoặc chủ quan, hoàn cảnh gia đình, môi trường sống tác động tới, nên gặp khó khăn về tâm lý hoặc có biểu hiện bất thường về hành vi. Những học sinh đó thường có biểu hiện là không chú ý, không tập trung học tập, điển hình có trường hợp học sinh quá tăng động, thường xuyên liên tục quay ngang, quay ngửa, nói tự do trong giờ học hoặc chêu chọc bạn bè trong lớp. Thậm chí cá biệt hơn nữa chống đối thầy cô, không nghe lời, không làm bài tập. Thường xuyên vi phạm nội quy, thầy cô nhắc nhở nhiều không thay đổi, không tiến bộ. Đối với những học sinh đó, tôi thường có những biện pháp riêng, tùy từng trường hợp như: - Tôi tìm hiểu thật kỹ hoàn cảnh gia đình, môi trường sống của học sinh - Gặp gỡ, tâm sự, kiên trì lắng nghe, nắm bắt nguyện vọng và tư vấn tâm lí cho học sinh, lắng nghe các em chia sẻ. Tuyệt đối không “lên lớp” hoặc “chỉ trích” học sinh trước tập thể lớp hoặc trước học sinh khác. Tôi bố trí gặp riêng sau tiết sinh hoạt và trao đổi giữa cô và trò. - Tôi sẽ trao đổi trực tiếp với phụ huynh học sinh, cùng phụ huynh tìm ra phương án, cách thức hợp lý nhất. Tăng cường hơn nữa việc trao đổi, phối hợp giữa Nhà trường và gia đình học sinh để có biện pháp kịp thời. - Tôi đóng vai trở thành nhà tâm lí học, nhắn tin, gọi điện, tâm sự, tư vấn tâm lí cho các em, phân tích cho các em hiểu những việc làm đúng, sai. Chia sẻ cùng em những
19. khó khăn, hay những vướng mắc của em, tìm ra cách tháo gỡ. - Khi thấy học sinh có những biểu hiện khác thường, hoặc trong mối quan hệ của học sinh đó với bạn bè có mâu thuẫn, xung đột tôi sẽ tìm hiểu, nhắc nhở, can ngăn, giáo dục kịp thời, ngăn chặn các nguy cơ dẫn đến bạo lực. - Khi gặp gỡ, trao đổi với học sinh đó giáo viên phải kìm nén cảm xúc không được tức giận, không nóng vội. Nếu chúng ta không kìm nén được cảm xúc của mình mà trách phạt học sinh trong lúc nóng giận thì hậu quả sẽ rất nặng nề. Trước hành vi chưa tốt của học sinh, giáo viên cần kìm chế cảm xúc tiêu cực của mình, phân tích cho các con nhận thấy chỗ sai. Nhiều học sinh cũng rất ngoan cố, không nghe lời, chứng nào tật nấy nhưng mưa dầm thấm lâu, cứ kiên trì thì rồi các em cũng nhận ra những điều thầy cô dạy là đúng đắn và xuất phát từ tình thương yêu. - Đối với học sinh cá biệt hoặc gặp khó khăn về tâm lý, giáo viên giao nhiệm vụ cho một vài học sinh ngoan, có ý thức theo dõi các bạn đó trong lớp một cách bí mật, có biểu hiện gì thay đổi hay khác thường thì thông báo cho cô giáo biết (Việc này chỉ cô và các trò đó biết) 7.4. Giải pháp 4 : Tổ chức tiết sinh hoạt lớp, sáng tạo, linh hoạt Trong chương trình giáo dục phổ thông, tiết sinh hoạt lớp được quy định như một tiết học bắt buộc; trong đó giáo viên chủ nhiệm được hưởng số tiết kiêm nhiệm theo quy định (4 tiết/tuần) và học sinh thực hiện đủ thời lượng của một tiết học là 45 phút/tiết. Đây là tiết học quan trọng góp phần làm phong phú thêm chương trình giảng dạy và nâng cao hiệu quả giáo dục toàn diện cho học sinh. Tiết sinh hoạt lớp là thời điểm để học sinh bày tỏ, chia sẻ tâm tư, tình cảm của cá nhân sau một tuần học tập; là dịp để mỗi học sinh tự đánh giá và đánh giá hoạt động học tập, rèn luyện của cá nhân, tập thể lớp sau mỗi tuần học. Từ đó, xây dựng kế
20. hoạch hoạt động cho tuần học tập tiếp theo nhằm hoàn thành tốt kế hoạch năm học mà lớp đã đề ra. Thông qua tiết sinh hoạt lớp, học sinh hình thành kĩ năng tự quản, có ý thức chấp hành tốt nền nếp, kỷ luật của trường lớp; nâng cao tinh thần đoàn kết tập thể, sống có trách nhiệm, phát huy được vai trò nồng cốt, tính tiên phong của tổ chức Đoàn trong các hoạt động tập thể lớp. Nếu như các bộ môn văn hóa đều có chương trình, sách giáo khoa, sách giáo viên, chuẩn kiến thức kĩ năng, tài liệu tham khảo... thì tiết sinh hoạt lớp chủ yếu do cô và trò biên soạn và chuẩn bị. Phát huy hiệu quả của giờ sinh hoạt lớp là vấn đề luôn được những thầy giáo, cô giáo làm công tác chủ nhiệm trăn trở và đưa ra thảo luận trong các buổi sinh hoạt chuyên môn, nghiệp vụ. Thông thường, giờ sinh hoạt lớp diễn ra ba hoạt động cơ bản: Tổng kết đánh giá hoạt động trong tuần, xây dựng kế hoạch tuần tiếp theo và tổ chức sinh hoạt vui chơi, ca hát, kể chuyện, Tuy nhiên, trên thực tế, các tiết sinh hoạt lớp cuối tuần thường chưa thực sự có hiệu quả và đạt mục tiêu như mong muốn. Trong phương pháp sinh hoạt lớp truyền thống, giáo viên chủ nhiệm chủ yếu nhận xét, nhắc nhở, xử phạt những học sinh vi phạm trong tuần và triển khai nội dung kế hoạch tuần tới. Nội dung giờ sinh hoạt lớp khô cứng, lặp đi lặp lại, thiếu đa dạng làm không khí tiết học nặng nề, không đáp ứng được nhu cầu thực tế của học sinh. Hình thức tổ chức giờ sinh hoạt lớp thì đơn điệu, nhàm chán chưa tạo được môi trường vui chơi, giải trí thoải mái cho học sinh, chưa tạo điều kiện để học sinh có cơ hội được mở rộng, củng cố kiến thức và rèn luyện các kĩ năng sống cần thiết. Học sinh chỉ là người nghe, thụ động tiếp thu những nội dung giáo viên chủ nhiệm truyền đạt. Học sinh không có cơ hội cùng nhau tổ chức, tham gia điều hành giờ sinh