Giáo án Giáo dục địa phương 8 - Chủ đề: Ngữ văn

Nội dung tài liệu: Giáo án Giáo dục địa phương 8 - Chủ đề: Ngữ văn

1. Kế hoạch bài dạy minh hoạ Bèo Giáp Hải Môn học/Hoạt động giáo dục: Giáo dục địa phương tỉnh Bắc Giang lớp 8 - Chủ đề Ngữ văn Thời gian thực hiện: 02 tiết A. Mục tiêu 1. Năng lực: - Xác định và phân tích được tình cảm, cảm xúc, cảm hứng chủ đạo của người viết; chủ đề, tư tưởng, thông điệp của bài thơ Bèo. - Chỉ ra được một số yếu tố về thi luật trong thơ Đường luật Bắc Giang qua bài thơ Bèo: bố cục, niêm, luật, vần, nhịp, đối - Yêu quý, trân trọng, tự hào về thơ Bắc Giang. 2. Phẩm chất: - Yêu quý, tự hào về lịch sử dân tộc; có trách nhiệm với quê hương, đất nước; trân trọng biết ơn các thế hệ đi trước. - Yêu quý, trân trọng, tự hào về thơ Bắc Giang. B. Thiết bị dạy học và học liệu 1. Thiết bị: - Thiết bị CNTT, phần mềm: Máy tính, Power Point - Thiết bị dạy học khác: Máy chiếu, màn chiếu/tivi thông minh, loa, micro... 2. Học liệu: - Học liệu số: Bài trình chiếu Power Point - Học liệu khác: Phiếu học tập, hình ảnh C. Tiến trình dạy học ❖ Hoạt động 1. Mở đầu a. Mục tiêu: Thu hút sự chú ý, tạo hứng thú học tập; kết nối những bài học trước đó; huy động tri thức nền và trải nghiệm của học sinh. Đồng thời, qua đó, nêu nhiệm vụ học tập. b. Tổ chức thực hiện: * Chuyển giao nhiệm vụ (Nội dung): GV nêu nhiệm: Trong bài thơ Than đạo, nhà thơ Nguyễn Đình Chiểu có viết: Chở bao nhiêu đạo thuyền không khẳm; Đâm mấy thằng gian bút chẳng tà. Trong lịch sử văn học dân tộc, bạn đã biết đến những bài văn, bài thơ đánh giặc nào? Hãy chia sẻ hiểu biết của mình về những bài văn, bài thơ đó cùng thầy cô và các bạn. * Thực hiện nhiệm vụ (Sản phẩm): HS thảo luận cặp đôi, suy nghĩ và tìm câu trả lời * Báo cáo, thảo luận: GV gọi 1-2 HS trả lời * Kết luận, nhận định: Bài học hôm nay chúng ta cùng tìm hiểu Bèo - bài thơ đánh giặc nổi tiếng của Giáp Hải. ❖ Hoạt động 2. Hình thành kiến thức mới I. Tìm hiểu chung: a. Mục tiêu: Trình bày được những nét khái quát về tác giả Giáp Hải và bài thơ Bèo 1
2. b. Tổ chức thực hiện: * Chuyển giao nhiệm vụ (Nội dung): - GV nhắc lại nhiệm vụ đã giao từ bài học trước: Trình bày những nét khái quát tác giả Giáp Hải và bài thơ Bèo theo Phiếu học tập sau: PHIẾU HỌC TẬP. TÌM HIỂU CHUNG VỀ TÁC GIẢ, TÁC PHẨM * Nội dung: Trình bày ngắn gọn những hiểu viết về tác giả, tác phẩm theo gợi ý sau 1. Tác giả Giáp Hải (thời đại, quê hương, con người, sự nghiệp văn học, vị trí): . 2. Bài thơ Bèo (Hoàn cảnh ra đời, thể thơ, bố cục): 3. Kể tên một số bài thơ khác của Giáp Hải hoặc các tác giả là người Bắc Giang viết theo thể Đường luật: ........ * Hình thức: HS thuyết trình sản phẩm trên giấy A0 hoặc PowerPoint. - GV yêu cầu các nhóm/tổ được giao chuẩn bị trước ở nhà xem lại sản phẩm học tập và chuẩn bị lên bảng báo cáo. * Thực hiện nhiệm vụ (Sản phẩm): Trên cơ sở đã chuẩn bị bài ở nhà, HS các nhóm/tổ xem lại sản phẩm học tập * Báo cáo, thảo luận: GV gọi đại diện (hoặc xung phong) 1 nhóm trình bày; HS nhóm khác theo dõi, nhận xét và bổ sung * Kết luận, nhận định: GV nhận xét và chốt kiến thức 1. Tác giả Giáp Hải - Cuộc đời: Người Bắc Giang, sống ở thế kỉ XVI, là bậc tài đức, yêu nước, một nhà thơ với học vấn sâu rộng. - Sự nghiệp: Ông là nhà thơ, nhà văn lớn, viết nhiều cuốn như: Tuy phong tập, Ứng đáp bang giao tập, Cổ kim bang giao bị lãm nổi tiếng là bài thơ Bèo hoạ thơ Mao Bá Ôn. - Giáp Hải là một nhà văn hóa lớn thời Mạc, cũng là một nhà văn hóa lớn thế kỷ 16 trong lịch sử nước ta. 2. Tác phẩm Bèo - Hoàn cảnh ra đời: + Nhà Minh sai sứ sang hạch sách vua Mạc, nào đòi cắt đất, cống người vàng rồi sai Mao Bá Ôn và Cừu Loan đem quân đóng ở cửa Nam Quan hỏi tội. + Mao Bá Ôn láo xược gửi sang cho triều đình nhà Mạc một bài thơ vịnh “bèo”, có ý khinh nhân dân Việt Nam như bèo bọt. Triều đình phải sai Giáp Hải lên cửa Nam Quan tiếp sứ, giao thiệp và hoạ bài thơ “bèo” ấy. - Thể thơ: thất ngôn bát cú Đường luật. + Một số bài thơ viết theo thể Đường luật: Thăm Lam Sơn ngẫu nhiên thành thơ, Nỗi lòng kẻ vâng mệnh đi sứ phương Bắc, Tiễn biệt (Giáp Hải); Về với ruộng đồng (Đào Sư Tích); Cảm xúc ở Xương Giang, Nghỉ ở Xương Giang (Lê Thánh Tông) II. Đọc hiểu 1. Hình thức nghệ thuật a. Mục tiêu: Chỉ ra được một số yếu tố về thi luật trong bài thơ Bèo: bố cục, niêm, luật, vần, nhịp, đối b. Tổ chức thực hiện: 2
3. * Chuyển giao nhiệm vụ (Nội dung): GV yêu cầu HS thảo luận cặp đôi thực hiện nhiệm vụ theo Phiếu học tập sau: PHIẾU HỌC TẬP TÌM HIỂU VỀ HÌNH THỨC NGHỆ THUẬT CỦA BÀI THƠ Yêu cầu: Đọc kĩ văn bản, dựa vào phần phiên âm, điền thông tin vào bảng sau: Yếu tố Nội dung thông tin Bố cục Niêm Luật Gieo vần Ngắt nhịp Phép đối * Thực hiện nhiệm vụ (Sản phẩm): HS thảo luận cặp đôi thực hiện nhiệm vụ (7’). GV quan sát, trợ giúp nếu HS gặp khó khăn trong khi thảo luận * Báo cáo, thảo luận: GV 1-2 HS trình bày; HS khác theo dõi, nhận xét, bổ sung. * Kết luận, nhận định: GV chốt kiến thức qua Bảng kiểm đánh giá sản phẩm. GV và HS cùng đánh giá. Đánh giá Yếu tố Nội dung thông tin Đạt Chưa đạt Bố cục - Hai cặp câu một (Đề/thực/luận/kết) Niêm - Câu 1 - 8; 2 - 3; 4 - 5; 6 - 7 - Luật bằng, các chữ ở vị trí 2,4,6 đúng luật (nhị, tứ, lục phân Luật minh) Gieo vần - Gieo vần: âm (vần chân, vần bằng) ở cuối câu 1,2,4,6,8 Ngắt nhịp - Ngắt nhịp: 2/2/3 hoặc 4/3 Phép đối - Hai câu 3 và 4 (hai câu thực), 5 và 6 (hai câu luận) 2. Nội dung, ý nghĩa (Hết tiết 1, sang tiết 2) a. Mục tiêu: Xác định và phân tích được tình cảm, cảm xúc, cảm hứng chủ đạo của tác giả. b. Tổ chức thực hiện: * Chuyển giao nhiệm vụ (Nội dung): GV chia HS thành 4 nhóm/tổ và yêu cầu hoàn thiện Phiếu học tập sau: PHIẾU HỌC TẬP TÌM HIỂU NỘI DUNG, Ý NGHĨA CỦA BÀI THƠ * Nội dung: Đọc kĩ văn bản, dựa vào phần dịch nghĩa, liên hệ với hoàn cảnh ra đời của bài thơ (bài “vịnh bèo” của Ma Bá Ôn) điền thông tin vào bảng sau: Hình ảnh, từ ngữ miêu tả bèo Ý nghĩa Nghệ thuật Hai câu đề Hai câu thực Hai câu luận Hai câu kết -> Nhận xét, đánh giá: - Ý nghĩa của bài thơ: - Tình cảm, cảm xúc của tác giả 3
4. * Hình thức: HS thuyết trình sản phẩm trên giấy A0. * Thực hiện nhiệm vụ (Sản phẩm): HS thảo luận theo nhóm/tổ đã chia, cử nhóm trưởng, thư ký và thực hiện nhiệm vụ trên giấy A0 (7’). GV quan sát, trợ giúp nếu HS gặp khó khăn trong khi thảo luận nhóm * Báo cáo, thảo luận: GV gọi đại diện 2 nhóm/tổ lên trình bày. Các nhóm khác theo dõi, nhận xét, bổ sung. * Kết luận, nhận định: GV nhận xét, chốt kiến thức và đánh giá kết quả hoạt động nhóm qua Rubric đánh giá hoạt động nhóm Hình ảnh, từ ngữ miêu tả bèo Ý nghĩa Nghệ thuật Ken dầy, rễ lá liền nhau, rễ Hai câu đề Tinh thần đoàn kết, gắn bó nằm kín bề sâu Tranh giành mặt nước, đâu Ẩn dụ, đối, Đoàn kết, vượt khó vươn lên Hai câu thực chịu để cho mặt trời rọi xuống cường điệu, mạnh mẽ đáy sóng phóng đại, giọng điệu Sóng đánh không vỡ, gió thổi Không khuất phục trước Hai câu luận mạnh mẽ, đanh chẳng chìm khó khăn, thử thách thép Nhiều nhân tài đang ẩn Hai câu kết Chứa trữ nhiều rồng cá.. mình -> Nhận xét, đánh giá: - Ý nghĩa của bài thơ: Khẳng định tài năng và khí phách của dân tộc ta. Dân ta sống đông đúc như gấm dệt đoàn kết chặt chẽ có thế độc lập của mình, không sợ ngoại xâm như bèo không sợ mây trời, gió bão. Nhân tài vật lực nước ta nhiều như rồng cá, dù cho kẻ địch có tướng giỏi như Khương Tử Nha nhà Chu (Lã Vọng) cũng không làm gì nổi. - Tình cảm, cảm xúc của tác giả: Lòng tự hào, tự tôn dân tộc. Rubric đánh giá sản phẩm hoạt động nhóm: Tiêu chí Mức 1 Mức 2 Mức 3 Đầy đủ, khoa học, Đầy đủ, khoa học, chưa hoàn Chưa chuẩn xác, hoặc chỉ Nội dung chính xác toàn chính xác, hoặc thừa,thiếu chuẩn một phần Chưa khoa học, Hình thức Đẹp, sáng tạo Khoa học, đảm bảo yêu cầu chưa đẹp. Ý thức làm Tích cực, tất cả Tích cực nhưng chưa lôi cuốn Chưa tích cực việc nhóm thành viên tham gia tất cả thành viên Điểm 9 - 10 điểm 7 - 8 điểm 5 - 6 điểm III. Tổng kết: a. Mục tiêu: Đánh giá được về giá trị nội dung, nghệ thuật và ý nghĩa tác động của bài thơ; hiểu được cách đọc một văn bản thuộc thể thơ Đường luật. b. Tổ chức thực hiện: * Chuyển giao nhiệm vụ (Nội dung): GV yêu cầu HS thảo luận cặp đôi hoàn thiện Phiếu học tập sau: PHIẾU HỌC TẬP ĐÁNH GIÁ GIÁ TRỊ NỘI DUNG, NGHỆ THUẬT VÀ CÁCH ĐỌC VĂN BẢN THƠ ĐƯỜNG LUẬT Yêu cầu: 4
5. 1. Đánh giá nội dung bài thơ qua các yếu tố: - Chủ đề: ... - Thông điệp: 2. Đánh giá nghệ thuật bài thơ qua các yếu tố: - Thể thơ: . - Ngôn từ: .. - Biện pháp tu từ: .. - Giọng điệu: 3. Những yêu cầu cần chú ý khi đọc văn bản thơ Đường luật: * Thực hiện nhiệm vụ (Sản phẩm): HS thảo luận cặp đôi (theo bàn) thực hiện nhiệm vụ * Báo cáo, thảo luận: GV gọi 1-2 HS trình bày * Kết luận, nhận định: GV nhận xét và kết luận 1. Nội dung: - Bài thơ thể hiện tài năng, bản lĩnh, khí phách của Giáp Hải cũng như của cả dân tộc ta. - Bài giúp giúp mỗi người chúng ta thêm yêu quý, tự hào về đất nước; có trách nhiệm với quê hương, đất nước; trân trọng biết ơn các thế hệ đi trước; tự hào, trân trọng những sáng tác văn học viết về Bắc Giang 2. Nghệ thuật: - Thể thơ thất ngôn bát cú Đường luật - Ngôn từ cô đọng, hàm súc - Nghệ thuật ẩn dụ, đối, phóng đại - Giọng thơ mạnh mẽ, đanh thép, hào hùng 3. Cách đọc một văn bản thơ Đường luật: - Khi đọc hiểu thơ Đường luật nói chung, cần chú ý đặc điểm thể loại, văn tự, đề tài, chủ đề, không gian, thời gian và sự liên hệ giữa các câu trong bài thơ. Nếu là thơ làm bằng chữ Hán, trước khi đọc phần Dịch thơ cần đọc kĩ phần Dịch nghĩa để hiểu rõ ý của các câu thơ. ❖ Hoạt động 3. Luyện tập a. Mục tiêu: Củng cố kiến thức, thực hành áp dụng kiến thức vừa học để khắc sâu nội dung b. Tổ chức thực hiện: * Chuyển giao nhiệm vụ (Nội dung): GV nêu nhiệm vụ: Bài thơ Bèo của Giáp Hải đã khơi gợi trong bạn những suy nghĩ gì về trách nhiệm với đất nước? Hãy viết một đoạn văn (khoảng 8 - 10 dòng) ghi lại điều đó. * Thực hiện nhiệm vụ (Sản phẩm): HS làm việc cá nhân thực hiện nhiệm vụ (5-7’) * Báo cáo, thảo luận: GV gọi 1-2 HS trình bày; HS khác nhận xét, bổ sung * Kết luận, nhận định: GV nhận xét và đánh giá Sản phẩm học tập của học sinh qua Bảng kiểm sau: Yếu tố Tiêu chí Đạt Không đạt Hình thức: Hình thức - Đảm bảo đúng cấu trúc, dung lượng của đoạn văn - Đảm bảo đúng chính tả, từ ngữ, ngữ pháp tiếng Việt Nội dung: Nội dung - Nêu được suy nghĩ về trách nhiệm với đất nước 5
6. - Gợi ý: Ý thức giữ gìn, bảo vệ nền độc lập, tự do của dân tộc; xây dựng đất nước giàu đẹp ❖ Hoạt động 4. Vận dụng a. Mục tiêu: Biết liên hệ, kết nối với kiến thức và kinh nghiệm sống của bản thân để hiểu thêm chủ đề bài học. b. Tổ chức thực hiện: * Chuyển giao nhiệm vụ (Nội dung): GV yêu cầu HS về nhà thực hiện các nhiệm vụ: - Sưu tầm những bài thơ viết theo thể Đường luật của các nhà thơ Bắc Giang hoặc viết về Bắc Giang. - Trả lời các câu hỏi Đọc hiểu bài thơ Nặng lòng ưu ái của Nguyễn Khắc Nhu. * Thực hiện nhiệm vụ (Sản phẩm): HS làm việc cá nhân, thực hiện nhiệm vụ ở nhà vào vở Bài tập * Báo cáo, thảo luận: Gọi HS báo cáo sản phẩm trong tiết học sau * Kết luận, nhận định: GV chấm, nhận xét và ghi nhận ý thức học tập của học sinh * * * * * * * *  -  -  * * * * * * * * * * 6