Phát triển kỹ năng giải quyết vấn đề trong công tác bồi dưỡng học sinh giỏi môn Tin học

Nội dung tài liệu: Phát triển kỹ năng giải quyết vấn đề trong công tác bồi dưỡng học sinh giỏi môn Tin học

1. SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BẮC GIANG TRƯỜNG THPT CHUYÊN BẮC GIANG -------***------- SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM PHÁT TRIỂN KỸ NĂNG GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ TRONG BỒI DƯỠNG HỌC SINH GIỎI MÔN TIN HỌC Tác giả: Nguyễn Thị Hợp – Giáo viên – Tổ Toán - Tin Năm học: 2024 - 2025
2. MỤC LỤC THUYẾT MINH MÔ TẢ GIẢI PHÁP VÀ KẾT QUẢ THỰC HIỆN SÁNG KIẾN ............... 4 1. Tên sáng kiến .......................................................................................................... 4 Phát triển kỹ năng giải quyết vấn đề trong công tác bồi dưỡng học sinh giỏi môn Tin học ........ 4 2. Ngày sáng kiến được áp dụng lần đầu hoặc áp dụng thử........................................ 4 Tháng 8/2024 .............................................................................................................. 4 3. Các thông tin cần được bảo mật (Nếu có): không .................................................. 4 4. Mô tả các giải pháp cũ thường làm ......................................................................... 4 5. Sự cần thiết phải áp dụng giải pháp sáng kiến ........................................................ 5 6. Mục đích của giải pháp sáng kiến ........................................................................... 6 7. Nội dung .................................................................................................................. 8 7.1. Thuyết minh giải pháp mới hoặc cải tiến ........................................................... 8 7.2. Thuyết minh về phạm vi áp dụng sáng kiến .................................................... 12 7.3. Thuyết minh về lợi ích kinh tế, xã hội của sáng kiến ...................................... 12 PHỤ LỤC SỐ 1: THIẾT LẬP TỔ CHỨC TRÊN TRANG VNOI ............................................ 15 PHỤ LỤC SỐ 2: CÁC BƯỚC TẠO LẬP TỔ CHỨC VÀ ĐĂNG BÀI TRÊN TRANG CODEFORCES ................................................................................................................................. 18 PHỤ LỤC SỐ 3: BIÊN BẢN XÁC NHẬN ÁP DỤNG GIẢI PHÁP Ở CÁC TRƯỜNG THCS, THPT TRONG TỈNH ....................................................................................................................... 19 1. ................................................................................................................................ 19 2. ................................................................................................................................ 19 3. ................................................................................................................................ 19 TÀI LIỆU THAM KHẢO ............................................................................................................... 20 Trang 3
3. SỞ GD&ĐT BẮC GIANG CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM TRƯỜNG THPT CHUYÊN Độc lập - Tự do - Hạnh phúc THUYẾT MINH MÔ TẢ GIẢI PHÁP VÀ KẾT QUẢ THỰC HIỆN SÁNG KIẾN 1. Tên sáng kiến Phát triển kỹ năng giải quyết vấn đề trong công tác bồi dưỡng học sinh giỏi môn Tin học 2. Ngày sáng kiến được áp dụng lần đầu hoặc áp dụng thử Tháng 8/2024 3. Các thông tin cần được bảo mật (Nếu có): không 4. Mô tả các giải pháp cũ thường làm Khi tìm hiểu công tác bồi dưỡng HSG môn Tin học ở một số trường THCS, THPT tôi nhận thấy các thầy cô phụ trách đội tuyển Tin học có một số phương pháp bồi dưỡng đội tuyển học sinh giỏi Tin học như sau: + Dạy ngôn ngữ lập trình bậc cao cho học sinh: Python hoặc c++ hoặc Pascal + Sưu tầm các bài tập và cho học sinh làm + Tìm kiếm các trang web có hệ thống các bài tập phù hợp với phần kiến thức đang dạy để giao cho học sinh thực hành và chấm trực tuyến trên trang đó Thời gian để các em học sinh học Tin học trên trường không nhiều nên để các em sử dụng thành thạo một ngôn ngữ lập trình là vô cùng vất vả và khó khăn. Dù giáo viên đã dành rất nhiều công sức để lựa chọn bài tập, xây dựng bộ test chấm chính xác để sẵn sàng chấm bài cho các em ngay trên lớp thì vẫn gặp rất nhiều rào cản vì thời gian 120 phút trên lớp hầu hết các em chỉ có thể hoàn thành 2 đến 3 bài toán. Sau đó các em chấm bài, nếu sai thì về nhà làm lại. Hầu hết các em học sinh khi làm bài tập môn tin học tại nhà không tự kiểm tra được tính đúng đắn của lời giải do đặc thù của môn học đòi hỏi có test dữ liệu lớn để kiểm tra. Khi học sinh làm bài tập trên mạng thì giáo viên không kiểm tra được code cho học sinh vì thế cũng rất khó sửa cho các em các lỗi cú pháp hay ngữ nghĩa của code đó. Bài tập trên web không do bản thân giáo viên phụ trách đăng lên, do vậy thường không theo ý đồ giảng dạy của mình, thậm chí không thể biết test của web đã chính xác chưa. Ở độ tuổi từ 11 đến 16 tuổi, các em học sinh có tư duy toán học tốt, đam mê khám phá các lĩnh vực công nghệ mới thì việc giải được các bài toán bằng máy tính điện tử là vô cùng thích thú. Các thầy cô phụ trách đội tuyển tại một số trường cấp 2 đã bước đầu khơi gợi niềm đam mê cho các em học sinh với môn học đầy thú vị này. Trang 4
4. 5. Sự cần thiết phải áp dụng giải pháp sáng kiến Để công tác bồi dưỡng HSG môn tin học cấp THCS, THPT đạt hiệu quả cao thì nhất thiết phải có những phương pháp, chiến lược và bí quyết giúp các em học sinh phát huy tối đa tiềm năng, đạt được thành tích cao trong các kỳ thi và hơn hết là nuôi dưỡng niềm đam mê, không ngừng tự học, tự tìm hiểu, phát triển năng lực bản thân với môn học đầy thú vị này. Để nâng cao năng lực giải quyết bài toán bằng MTĐT cho học sinh cấp THCS, THPT thì cần thiết phải làm tốt các công việc sau: Xây dựng nền tảng kiến thức vững chắc Nền tảng kiến thức vững chắc là chìa khóa thành công cho mọi học sinh giỏi. Hãy bắt đầu từ những khái niệm cơ bản nhất như hệ điều hành, phần mềm ứng dụng, thuật toán và cấu trúc dữ liệu. Sử dụng các bài tập thực hành từ dễ đến khó để giúp các em làm quen với việc tư duy logic và giải quyết vấn đề. Khuyến khích các em tự học, tìm tòi thông qua sách vở, tài liệu trực tuyến và các diễn đàn Tin học uy tín. Chọn lựa tài liệu và công cụ phù hợp Việc lựa chọn tài liệu và công cụ phù hợp đóng vai trò quan trọng trong quá trình bồi dưỡng học sinh giỏi. Hãy ưu tiên các tài liệu có nội dung chính xác, dễ hiểu và được biên soạn bởi các chuyên gia uy tín. Các công cụ lập trình nên được lựa chọn dựa trên khả năng tiếp cận và tính ứng dụng cao, chẳng hạn như Scratch cho các em mới bắt đầu và Python cho các em có nền tảng tốt hơn. Để lập trình cho các bài toán khoa học kỹ thuật, lập trình thi đấu có thể cho các em học C++ Áp dụng phương pháp giảng dạy sáng tạo Phương pháp giảng dạy sáng tạo giúp học sinh tiếp thu kiến thức một cách hứng thú và hiệu quả hơn. Sử dụng các trò chơi, câu đố và dự án thực tế để minh họa các khái niệm Tin học. Khuyến khích học sinh làm việc nhóm, chia sẻ ý tưởng và học hỏi lẫn nhau. Tạo môi trường học tập cởi mở, thân thiện để các em tự tin đặt câu hỏi và thể hiện bản thân. Phát triển kỹ năng giải quyết vấn đề Kỹ năng giải quyết vấn đề là một trong những kỹ năng quan trọng nhất đối với học sinh giỏi Tin học. Hãy rèn luyện cho các em khả năng phân tích vấn đề, đưa ra các giải pháp khả thi và lựa chọn giải pháp tối ưu. Sử dụng các bài tập lập trình có tính thử thách cao để kích thích tư duy sáng tạo và khả năng tự học của học sinh. Tổ chức các cuộc thi lập trình nhỏ để tạo cơ hội cho các em thể hiện tài năng và học hỏi kinh nghiệm. Khơi gợi niềm đam mê với Tin học Niềm đam mê là động lực lớn nhất để học sinh vượt qua mọi khó khăn và đạt được thành công. Hãy tạo ra những hoạt động ngoại khóa thú vị như các câu lạc bộ Tin học, các buổi giao lưu với các chuyên gia trong ngành. Chia sẻ những câu chuyện thành công của các nhà khoa học máy tính nổi tiếng để truyền cảm hứng cho học sinh. Khuyến khích các em tham gia vào các dự án Tin học cộng đồng để thấy được giá trị thực tế của môn học. Trang 5
5. Đánh giá và điều chỉnh phương pháp bồi dưỡng Việc đánh giá và điều chỉnh phương pháp bồi dưỡng là cần thiết để đảm bảo hiệu quả của quá trình đào tạo. Thường xuyên kiểm tra kiến thức và kỹ năng của học sinh thông qua các bài kiểm tra, bài tập thực hành. Lắng nghe ý kiến phản hồi từ học sinh và phụ huynh để điều chỉnh phương pháp giảng dạy cho phù hợp. Theo dõi sự tiến bộ của học sinh và có những điều chỉnh kịp thời để giúp các em đạt được kết quả tốt nhất. Tất cả các công việc nêu trên đều rất quan trọng trong công tác bồi dưỡng năng lực tin học cho học sinh cấp THCS, THPT. Trong tài liệu này tôi tập trung tìm giải pháp sáng tạo để “Phát triển kỹ năng giải quyết vấn đề trong công tác bồi dưỡng học sinh giỏi môn tin học”. Đây là một công việc quan trọng trong công tác bồi dưỡng HSG Tin học ở cấp THCS, cũng có thể áp dụng rất hiệu quả cho học sinh cấp THPT. 6. Mục đích của giải pháp sáng kiến Các giải pháp của sáng kiến là tài liệu tham khảo rất phù hợp cho giáo viên trong công tác bồi dưỡng học sinh giỏi môn Tin học ở bậc THCS, THPT. Việc bồi dưỡng học sinh giỏi môn Tin học ở bậc THCS, THPT không chỉ đòi hỏi kiến thức chuyên môn sâu mà còn cần rèn luyện kỹ năng giải quyết vấn đề (problem- solving skills). Đây là yếu tố cốt lõi giúp học sinh tiếp cận các bài toán lập trình một cách hiệu quả và sáng tạo. Dưới đây là một số phương pháp giúp phát triển kỹ năng này: Xây dựng tư duy thuật toán Giúp học sinh hiểu rõ các thuật toán cơ bản như: tìm kiếm, sắp xếp, chia để trị, quy hoạch động, quay lui, tham lam... Thực hành giải bài toán bằng nhiều cách khác nhau để rèn luyện tư duy linh hoạt. Hướng dẫn học sinh cách phân tích độ phức tạp thuật toán (Big-O) để chọn phương pháp tối ưu. Phát triển tư duy phân tích bài toán Rèn luyện khả năng đọc và hiểu đề bài, xác định đầu vào, đầu ra. Phân tích yêu cầu bài toán để nhận diện mô hình thuật toán phù hợp. Luyện tập việc chia nhỏ bài toán thành các bước đơn giản hơn. Học theo hướng tiếp cận thực hành Sử dụng các nền tảng lập trình trực tuyến như Codeforces, VNOI, LeetCode để rèn luyện kỹ năng thực tế. Tạo ra các bài tập theo cấp độ từ dễ đến khó, giúp học sinh dần nâng cao khả năng xử lý vấn đề. Tổ chức các buổi thi thử, giải bài theo nhóm để tăng cường khả năng trao đổi và học hỏi. Trang 6
6. Ứng dụng phương pháp tư duy có hệ thống Hướng dẫn học sinh sử dụng sơ đồ tư duy để tổ chức ý tưởng giải bài toán. Khuyến khích việc viết giả mã (pseudocode) trước khi lập trình. Sử dụng kỹ thuật Debug để phát hiện lỗi và cải thiện thuật toán. Rèn luyện tính sáng tạo và kiên trì Đưa ra các bài toán mở, cho phép học sinh sáng tạo cách tiếp cận. Khuyến khích học sinh thử nghiệm các phương pháp khác nhau thay vì chỉ làm theo mẫu có sẵn. Rèn luyện thói quen tối ưu hóa mã nguồn, giúp cải thiện hiệu suất chương trình. Xây dựng môi trường học tập tích cực Tạo nhóm học tập để học sinh có thể thảo luận, tranh luận về cách giải quyết bài toán. Mời các cựu học sinh giỏi hoặc chuyên gia Tin học chia sẻ kinh nghiệm. Sử dụng các dự án thực tế hoặc các cuộc thi để tạo động lực học tập. Sáng kiến của tôi gồm 4 giải pháp. Trong đó có 1 giải pháp được làm mới hoàn toàn giải pháp 3, có 3 giải pháp được cải tiến, phát triển lên từ các giải pháp tốt, hiệu quả của SKKN 2024. Cụ thể: Giải pháp 1: Phân tích vấn đề Giải pháp này nhằm mục đích giúp giáo viên có thể trang bị cho các em học sinh cách thức tiến hành để giải quyết một bài toán trên máy tính điện tử. Giải pháp 2: Thử thách cao Giải pháp này giáo viên cần dành nhiều thời gian để nghiên cứu bài toán, nghiên cứu các thuật toán khác nhau để giải cùng một bài toán. Giáo viên cũng cần trang bị các kiến thức về đánh giá độ phức tạp thuật toán. Để đánh giá mức độ nắm bắt kiến thức, mức độ vận dụng kiến thức trong thực hành của học sinh, trong mỗi bộ test của từng bài, giáo viên chia tỉ lệ phần trăm theo độ phức tạp tính toán. Chương trình và bộ test giáo viên xây dựng có độ khó tăng dần để thử thách học sinh khám phá và chinh phục bài toán. Giải pháp 3: Làm bài online và tham gia các cuộc thi lập trình trực tuyến Giải pháp này nhằm mục đích củng cố, rèn luyện kỹ năng giải các bài toán bằng các phương pháp mà học sinh được lĩnh hội trong từng chuyên đề bồi dưỡng. Giải pháp sẽ giúp các em học sinh nắm vững kiến thức đã học và vận dụng các kiến thức đó vào việc giải các bài toán tin học trên máy tính ngay tại nhà. Giải pháp 4: Thực nghiệm và đánh giá hiệu quả của sáng kiến khi áp dụng với một số trường THCS, THPT Đánh giá tính khả thi của giải pháp với điều kiện trường THCS Ngọc Thiện – Tân Yên, trường THCS Cao Xá, Tân Yên, trường THPT Việt Yên 2. Trang 7
7. Đánh giá hiệu quả của giải pháp đối với học sinh trong việc củng cố, rèn kỹ năng giải toán bằng phân tích vấn đề, thử thách cao, tham gia các cuộc thi trực tuyến,... nhằm giúp học sinh yêu thích môn học, chọn được cách tối ưu khi giải các bài toán tin học, phát triển tư duy, phẩm chất và năng lực của học sinh. Kết hợp 4 giải pháp trên, sáng kiến kinh nghiệm góp phần giúp học sinh thành thục kỹ năng giải các bài toán bằng các phương pháp đã học ở từng chuyên đề bồi dưỡng. Đặc biệt, sau khi tiến hành các giải pháp trên bản thân tôi được trải nghiệm, tổng kết kinh nghiệm của bản thân, chia sẻ, giúp đỡ đồng nghiệp trong việc tìm hiểu và thực hiện bồi dưỡng học sinh giỏi đạt hiệu quả cao nhất. 7. Nội dung 7.1. Thuyết minh giải pháp mới hoặc cải tiến * Giải pháp 3: - Tên giải pháp: Làm bài online và tham gia các cuộc thi lập trình trực tuyến - Nội dung: Nội dung 1: Nhận xét về giải pháp cũ Học sinh được tham gia rất ít kì thi lập trình, hầu hết là kì thi quan trọng (Thi Tin học trẻ, thi HSG cấp huyện/TP, thi HSG cấp tỉnh). Số lượng các kì thi để học sinh được cọ xát rất ít. Trong quá trình bồi dưỡng, giáo viên phụ trách đội tuyển của các nhà trường đã cho đội tuyển của trường làm các bài kiểm tra định kì. Tuy nhiên, số lượng học sinh tham gia nhỏ (vài học sinh trong trường) dẫn đến khó đánh giá sát lực học và trình độ của học sinh so với mặt bằng chung trong toàn tỉnh hoặc rộng hơn. Môn Tin học là môn học đặc thù. Bài toán tin học không những đòi hỏi học sinh có tư duy toán học tốt mà còn cần có năng lực giải quyết bài toán bằng máy tính điện tử, tức là “sử dụng thành thạo ngôn ngữ lập trình để hướng dẫn máy tính giải bài toán trong thời gian nhanh nhất có thể”. Dữ liệu cần xử lý của bài toán tin học thường rất lớn nên học sinh rất khó khăn trong việc kiểm tra tính đúng/sai của sản phẩm mình làm ra tại nhà. Hạn chế: - Học sinh không thể chấm bài, kiểm tra bài làm của mình tại nhà dẫn đến không thể sửa chữa kịp thời các lỗi mắc phải trong chương trình; - Giảm hứng thú và đam mê với môn học Tồn tại: Số lượng bài tập học sinh tự học và hoàn thành ở nhà quá nhỏ so với các môn học khác. Hiệu quả: Học sinh và giáo viên mất nhiều thời gian giao bài tập, gửi bài tập qua lại với nhau nhưng kết quả đạt được không cao. Trang 8
8. Nội dung 2: Giải pháp mới là “Làm bài online và tham gia các cuộc thi lập trình trực tuyến” Giải pháp mới hoàn toàn được thể hiện bằng việc: Sắp xếp các dạng bài tập luyện tập theo thứ tự hợp lí trên cơ sở đánh giá các kiến thức, kĩ năng cần trang bị khi học chuyên đề bồi dưỡng trên lớp. Thiết lập tổ chức do giáo viên quản lý trên trang vnoi hoặc codeforces Tải bài tập theo tuần học cùng bộ test lên tổ chức Thiết lập các thông số kiểm soát cần thiết: Thời gian chạy chương trình, Điểm của test, Số lần nộp của thí sinh, Phiên bản chấm của NNLT, ... Tạo lập kì thi Tạo bảng xếp hạng để đánh giá kết quả đạt được của học sinh Gửi Link của tổ chức để học sinh tạo tài khoản, đăng kí tham gia là thành viên của tổ chức do giáo viên quản lí Giáo viên phê duyệt và chấp nhận học sinh tham gia tổ chức Học sinh làm bài tập luyện tập online tại nhà hoặc tham gia kì thi trực tuyến theo yêu cầu của giáo viên Giáo viên xem điểm, xem lời giải của học sinh, đánh giá và nhận xét - Các bước tiến hành thực hiện giải pháp: Bước 1: Thu thập tài liệu từ nhiều nguồn khác nhau. Bước 2: Tìm hiểu nội dung của các chuyên đề bồi dưỡng HSG từ nhiều nguồn khác nhau như Sách giáo khoa, Sách chuyên, tài liệu trên mạng, ... Bước 3: So sánh mức độ yêu cầu của các chuyên đề bồi dưỡng với nhau để sắp xếp thứ tự các dạng bài tập luyện tập theo thứ tự hợp lí Bước 4: Tạo lập tổ chức trên trang vnoi hoặc codeforces Bước 5: Đăng bài và cập nhật test Bước 6: Tạo kì thi Bước 7: Chấm thử nghiệm Bước 8: Gửi Link của tổ chức tới học sinh để học sinh tạo tài khoản và đăng kí tham gia với tư cách thành viên Bước 9: Phê duyệt Bước 10: Học sinh tham gia làm bài tập online tại nhà hoặc tham gia kì thi trực tuyến theo yêu cầu của giáo viên Đặc biệt tổ chức chỉ cần thiết lập một lần và được duy trì trong suốt quá trình giảng dạy đã giúp giáo viên luôn đồng hành cùng nhiều lứa học sinh khác nhau trong tổ chức, Trang 9
9. rất thuận lợi cho công tác bồi dưỡng, đào tạo các em học sinh có năng khiếu tin học ở khắp các vùng miền khác nhau. - Kết quả khi thực hiện giải pháp: Tác giả đã đăng được các bài tập luyện tập theo trình tự hợp lí, dễ vận dụng theo chuyên đề giảng dạy từng tuần. Tạo các kì thi trực tuyến để học sinh làm bài. Học sinh hứng thú và tự tin luyện tập tại nhà sau các buổi học. * Giải pháp 4: Giải pháp cải tiến - Tên giải pháp: “Thực nghiệm và đánh giá hiệu quả của sáng kiến khi áp dụng với một số trường THCS, THPT” Trong các sáng kiến của các năm học trước, tôi đã áp dụng giải pháp 1, giải pháp 2 với một số trường THPT trên địa bàn tỉnh Bắc Giang và đã thu được các kết quả tốt, hiệu quả. Năm học 2024-2025, tôi mạnh dạn cải tiến các bài tập, các nội dung của SKKN năm 2023 để phù hợp với các em học sinh ở cấp THCS. Thực nghiệm và đánh giá hiệu quả của sáng kiến khi áp dụng với một số trường THCS, THPT trên địa bàn tỉnh Bắc Giang: trường THCS Ngọc Thiện – Tân Yên, trường THCS Cao Xá, Tân Yên, trường THPT Việt Yên 2 và một số trường THCS trên địa bàn TPBG. - Nội dung: Áp dụng giải pháp cho công tác bồi dưỡng HSG cấp tỉnh đối với trường năm học 2024-2025. Đánh giá kết quả thực hiện các trường trên. - Các bước tiến hành thực hiện giải pháp: Bước 1: Tìm hiểu các mức độ thuật toán, tổ chức dữ liệu của các bài toán qua các tài liệu, qua mạng máy tính và tài liệu tham khảo do đồng nghiệp xây dựng. Bước 2: Chọn các bài toán vận dụng theo các mức độ khác nhau đã tiến hành trong giải pháp 1, 2 và 3 để gợi ý cho các thầy cô giáo viên tin phụ trách đội tuyển nghiên cứu. Bước 3: Sử dụng sáng kiến trong công tác bồi dưỡng HSG của trường trường THCS Nham Biền, TPBG, trường THCS Ngọc Thiện – Tân Yên, trường THCS Lê Quý Đôn, TPBG, trường THCS Tân An, TPBG. Bước 4: Tổ chức thực hiện sáng kiến, đánh giá tính khả thi của phương pháp, đánh giá hiệu quả của phương pháp. Tổ chức rút kinh nghiệm sau khi áp dụng sáng kiến. Đánh giá tính khả thi của phương pháp, đánh giá hiệu quả của phương pháp. Đối tượng học sinh tham gia bồi dưỡng sáng kiến kinh nghiệm là các học sinh có lực học khá, giỏi ở các trường và học sinh đội tuyển của một số trường THCS. - Kết quả khi thực hiện giải pháp: Sau quá trình thực hiện và tổng kết, rút kinh nghiệm tác giả đã đạt được kết quả như sau: Các bảng số liệu, biểu đồ so sánh kết quả trước và sau khi thực hiện giải pháp: Trang 10
10. Bảng 1: Đối sánh kết quả trước và sau khi thực hiện sáng kiến kinh nghiệm năm học 2024-2025 Lớp Điểm Điểm Có bài bài vận TT Họ và tên học sinh Trường THPT KT số KT số dụng 1 2 SK Nguyễn Xuân Hà 9 THCS Lý Tự Trọng 1 5 8 x Nguyễn Bá Quyết 9 THCS Lê Quý Đôn 2 7 10 x Đặng Lương Quyền 9 THCS Lê Quý Đôn 3 7 9 x Đỗ Đức Đăng 9 trường ThCS Ngô Sĩ Liên 4 8 10 x Hoàng Gia Huy 9 THCS Lê Quý Đôn 5 5 8 x Lê Tuấn Vũ 9 THCS Lê Quý Đôn 6 4 4,5 Lê Nhật Quang 9 THCS Trần Phú 7 6,5 8 x Trần Minh Đăng 9 THCS Tân Tiến 8 5 6 Lê Anh Minh 9 THCS Dĩnh Kế 9 6 9 x Nguyễn Đức Quí 9 THCS Dĩnh Kế 10 6 5 Đỗ Thu Trang 9 THCS Dĩnh Kế 11 7 8.8 x Nguyễn Đức Huy 9 Thcs TT Tân an 12 5 6 Nguyễn Hoàng 9 THCS Tân Tiến 13 x Quang Nhật 7 10 Nguyễn Đức Long 9 Trường THCS Mỹ Thái 14 6 5 Nguyễn Văn Liệu 9 THCS Ngọc Thiện 15 6 8 x Nguyễn Văn Hiếu 9 THCS Nham Biền 1 16 7 6 Nguyễn Gia Bảo 9 THCS Nham Biền 1 17 7 6.8 Ngô Tấn Kiệt 9 THCS Tân Mỹ 18 6.5 7 Đoàn Đức Anh 9 THCS Hoàng Hoa Thám 19 4 6 Ngô Quỳnh Hoa 9 trường THCS Lê Lợi 20 5 3 Trần Mạnh Tùng 8 THCS Nham Biền 1 21 Minh 7 8 Nguyễn Ngọc Dũng 9 THCS Quế Nham 22 6 8 x Trịnh Quang Huy 9 THCS Yên Sơn 23 8 9 x Trang 11
11. Vũ Nhật Minh 9 THCS Ngô Sĩ Liên 25 6.8 6 Nguyễn Gia Phát 9 THCS Ngô Sĩ Liên 26 7 5 Cao Xuân Dương 9 THCS Ngô Sĩ Liên 27 5 6 Nguyễn Minh Quân 9 THCS Yên Sơn 28 6 8,5 x Thân Ngọc Tâm 11 THPT Việt Yên 2 29 5 8 x Nguyễn Nhật Minh 11 THPT Việt Yên 2 30 5 8.5 x Đào Nguyễn Tuấn 31 11 THPT Ngô Sĩ Liên x Nghĩa 4 8 Nguyễn Trọng Đức 32 12 THPT Yên Dũng 2 x Anh 7 8 (ghi chú “x”: là học sinh không tham gia bồi dưỡng sáng kiến - nhóm đối chứng) Kết quả của nhóm được áp dụng sáng kiến trong bồi dưỡng HSG cấp tỉnh có em Nguyễn Văn Liệu đạt 20/20 điểm. Các em có kết quả trên 19 điểm là Nguyễn Bá Quyết, Nguyễn Văn Hiếu, Nguyễn Gia Bảo, Đỗ Đức Đăng, Đỗ Thu Trang, Các em học tại các trường THPT không chuyên được áp dụng sáng kiến đã đạt thành tích tốt như em Thân Ngọc Tâm (Việt Yên 2), Nguyễn Nhật Minh (Việt Yên 2), Đào Nguyễn Tuấn Nghĩa, Nguyễn Trọng Đức Anh, 7.2. Thuyết minh về phạm vi áp dụng sáng kiến Sáng kiến đã được áp dụng trong giảng dạy bồi dưỡng học sinh giỏi tin học trong năm học 2024-2025 của một số trường THCS, THPT trong tỉnh. Cụ thể như sau: - Năm học 2024-2025: áp dụng giảng dạy bồi dưỡng học sinh giỏi tin học cấp tỉnh cho trường THCS Ngọc Thiện, Tân Yên kết quả thi HSG cấp tỉnh được 1 Nhất (20/20 điểm), . - Năm học 2024-2025: áp dụng giảng dạy bồi dưỡng học sinh giỏi cho trường THPT Việt Yên 2, kết quả 3 học sinh đi thi HSG cấp tỉnh được 1 giải Nhì và 2 giải Ba. - Năm học 2024-2025: áp dụng giảng dạy bồi dưỡng học sinh giỏi cho trường THCS Cao Xá, Tân Yên, tỉnh Bắc Giang kết quả 4 học sinh đi thi HSG cấp tỉnh đạt 4 giải (2 ba, 2 khuyến khích). 7.3. Thuyết minh về lợi ích kinh tế, xã hội của sáng kiến -Về lợi ích kinh tế: Học sinh có thể tiết kiệm thời gian đi lại, thời gian chấm bài và chờ đợi hồi đáp. Giáo viên tiết kiệm thời gian chấm bài vì việc chấm bài được thực hiện online trên mạng máy tính. Kết thúc mỗi bài thi online giáo viên download file tổng hợp kết quả và check code để kiểm tra, nhận xét cho thí sinh. Trang 12
12. Tiết kiệm thời gian, công sức của giáo viên khi dạy bồi dưỡng học sinh giỏi cấp tỉnh môn Tin học. Việc lựa chọn bài tập củng cố kiến thức cho từng chuyên đề bồi dưỡng HSG cấp tỉnh trở lên tiện dụng và hiệu quả cho các thầy cô phụ trách. Các em học sinh có test chấm cho các bài tập làm theo chủ đề được học tại nhà sẽ dễ dàng khắc sâu kiến thức lý thuyết, tự tin khi thi thực hành trên máy tính ngay sau mỗi buổi học. Kết quả đạt được của sáng kiến đem đến lợi ích cho các thầy cô bồi dưỡng học sinh giỏi các cấp và các em học sinh trong các đội tuyển là rất lớn. Khi có đề bài, các thầy cô giáo và học sinh luyện tập và chấm bài bằng bộ test chuẩn do tác giả đăng tải trên tổ chức thiết lập trên mạng Internet ngay tại nhà. Qua đó, giáo viên và học sinh từng bước bổ sung, hoàn thiện, nâng cao kĩ năng giải bài toán trên máy tính một cách rõ rệt. Giáo viên giảng dạy xong mỗi chuyên đề lý thuyết, các bài tập luyện tập phân theo mức độ sẽ giao cho học sinh luyện tập, củng cố ngay tại nhà. Học sinh tiếp tục hoàn thành các bài tập luyện tập được hệ thống theo từng chủ đề được đăng tải trên web trong sáng kiến để rèn kỹ năng, kỹ xảo, yêu cầu hoàn chỉnh và thành thục khi thực hành trên máy tính. Bài làm của học sinh được chấm tự động bằng bộ test do giáo viên cung cấp, up lên tổ chức. Nhờ việc chấm bài online, tổ chức kì thi trực tuyến, giáo viên có thể tổ chức nhiều kì thi online song song nhau tương ứng với các nhóm trình độ nhận thức của học sinh. Đồng thời tạo cơ hội tiếp cận môn tin học cho nhiều học sinh ở các huyện thị xa trung tâm thành phố. Link tham gia đăng kí là thành viên của tổ chức LycheeBg trong sáng kiến: Tiếp tục phát triển cải tiến một số nội dung quan trọng trong sáng kiến kinh nghiệm các năm học trước, tô đã xây dựng mở rộng các bài tập trong từng mức độ, từng dạng bài được đăng tải trên tổ chức do tác giả quản lí. Các giáo viên, học sinh khi tham gia là thành viên tổ chức được đọc, tải về các đề bài, đề thi ở chế độ công khai. Đặc biệt, giáo viên và các em học sinh được làm bài, chấm bài trong tổ chức ngay tại nhà, từ đó năng lực giải toán được nâng cao. Do các bài tập, các kì thi được phân loại theo các mức độ khác nhau để giáo viên, học sinh rèn luyện chỉ số vượt khó. Sáng kiến thực sự là tài liệu tham khảo quí giá cho giáo viên, học sinh để nghiên cứu, học tập, phát triển năng lực giải quyết vấn đề. Qua đó tiết kiệm được các chi phí khác như: chi phí đi lại, mua tài liệu tham khảo, - Về lợi ích xã hội: Sáng kiến kinh nghiệm này là tài liệu tham khảo hữu ích, giúp giáo viên nâng cao năng lực chuyên môn, đóng góp hiệu quả cho công tác giảng dạy mũi nhọn bồi dưỡng học sinh giỏi ở trường phổ thông, đồng thời góp phần định hướng phát triển năng lực tư duy, năng lực tự học cho học sinh, giúp học sinh luôn tự tin, cẩn thận, sáng tạo trong học tập và rèn luyện Trang 13
13. * Cam kết: Chúng tôi xin cam đoan những điều khai trên là trung thực, đúng sự thật và không sao chép hoặc vi phạm bản quyền. Trên đây chỉ là một vài kinh nghiệm của chúng tôi. Chúngtôi rất mong nhận được sự đóng góp của Hội đồng sáng kiến cấp cơ sở và các thầy cô đồng nghiệp, để giải pháp của tôi có hiệu quả hơn trong những năm dạy học tiếp theo! XÁC NHẬN CỦA TÁC GIẢ SÁNG KIẾN TRƯỜNG THPT CHUYÊN BẮC GIANG Nguyễn Thị Hợp Trang 14
14. PHỤ LỤC SỐ 1: THIẾT LẬP TỔ CHỨC TRÊN TRANG VNOI Bước 1. Truy cập trang web Giáo viên nháy nút Đăng ký để tạo tài khoản Bước 2. Đơn đăng kí sử dụng tính năng tổ chức của VNOI Sau 1 ngày xác minh danh tính và mục đích chính đáng của bạn, quản trị viên sẽ trả lời bạn. Truy cập vào link tổ chức của bạn. Bước 2: Đăng bài và tạo kì thi trực tuyến + Nháy chọn nút Tạo bài mới để đăng bài theo chuyên đề, mức độ bài tập bạn đang giảng dạy để học sinh luyện tập tại nhà. Trang 15
15. Giáo viên đăng đề bài, qui định thời gian chạy code, điểm cho mỗi test, cập nhật bộ test chấm và các qui định về cách nhập/xuất dữ liệu cho từng bài toán. Lưu ý: Để làm tốt việc này, giáo viên cần trang bị cho bản thân hệ thống bài tập đã được làm test và phân loại theo các mức độ phù hợp. Khi được phê duyệt là thành viên của tổ chức, học sinh chọn danh sách bài trong tổ chức, các bài tập được hiển thị theo mã bài và tên bài do giáo viên qui ước. Học sinh chọn bài, làm bài, gửi bài giải là hệ thống sẽ kiểm tra và chấm bài online, học sinh nhận được kết quả trong thời gian vài giây. Bước 3. Tạo kì thi online Giáo viên nháy nút Tạo kì thi mới để thiết lập kì thi cần tổ chức. - Mã kì thi, Tên kì thi Trang 16
16. - Thời gian bắt đầu - Thời gian kết thúc - Các thiết đặt - Danh sách các bài trong đề thi, thang điểm, giới hạn thời gian từng bài Lưu ý: Để học sinh có quyết tâm cao cho các kì thi quan trọng, kì thi Online chỉ cho phép thí sinh nộp bài 1 lần duy nhất. Trang 17
17. Với các kì thi Online để rèn luyện, ôn tập có thể cài đặt chế độ học sinh nộp bài nhiều lần. Bước 4. Tổng kết, đánh giá Giáo viên nhận xét, đánh giá mức độ hoàn thành của học sinh PHỤ LỤC SỐ 2: CÁC BƯỚC TẠO LẬP TỔ CHỨC VÀ ĐĂNG BÀI TRÊN TRANG CODEFORCES Bước 1. Đăng nhập trang chủ Tạo tài khoản và rèn luyện qua các bài tập để đạt thứ hạng cao. Khi đó bạn sẽ có quyền tạo kì thi trên trang web này Bước 2. Đăng bài và tạo kì thi: Trang 18
18. Hướng dẫn đăng bài và tạo kì thi tôi hướng dẫn trong tổ chức theo Link PHỤ LỤC SỐ 3: BIÊN BẢN XÁC NHẬN ÁP DỤNG GIẢI PHÁP Ở CÁC TRƯỜNG THCS, THPT TRONG TỈNH 1. 2. 3. Trang 19
19. TÀI LIỆU THAM KHẢO 1. Hồ Sĩ Đàm (chủ biên), Đỗ Đức Đông, Nguyễn Minh Hoàng, Nguyễn Thanh Hùng – Tài liệu giáo khoa Chuyên Tin Quyển 1 – Nxb Giáo dục Việt Nam 2. Hồ Sĩ Đàm (chủ biên), Đỗ Đức Đông, Nguyễn Minh Hoàng, Nguyễn Thanh Hùng – Tài liệu giáo khoa Chuyên Tin Quyển 2 – Nxb Giáo dục Việt Nam 3. Đỗ Xuân Lôi - Cấu trúc dữ liệu và Giải thuật – Nxb ĐHQG Hà Nội. 4. Nguyễn Đức Nghĩa - Cấu trúc dữ liệu và Giải thuật – Trung tâm TBVP 123 Lương Thế Vinh. 5. Nguyễn Xuân My – Một số vấn đề chọn lọc trong môn Tin học – Nxb Giáo dục. 6. Nguyễn Hoàng Phú – Ngôn ngữ lập trình C++, tập 1, 2, 3 – Nxb Thanh Hóa, 2018 7. Các trang web luyện tập cho học sinh và giáo viên tin Trang 20