Tài liệu Ngữ văn 9 - Chủ đề 4: Ca dao về tình yêu đôi lứa

Nội dung tài liệu: Tài liệu Ngữ văn 9 - Chủ đề 4: Ca dao về tình yêu đôi lứa

1. Chủ đề 4: Ca dao về tình yêu đôi lứa. (1) Thương ai ra ngẩn vào ngơ Nhớ ai, ai nhớ, bây giờ nhớ ai. (Theo Di sản văn hoá Bắc Giang-Văn học dân gian, Tập 4, Bảo Tàng Tỉnh Bắc Giang, 2008, tr. 260) (2) Trung trinh kia đáng mấy mươi Để cho ai nở nụ cười thân thương Con tằm đã thác còn vương Tơ lòng vấn vít chẳng nhường cho ai Trúc ơi xích lại gần mai Xa nhau thì biết lấy ai bạn cùng. (Tlđd 11, tr. 260) (3) Anh như gạo nếp đầu mùa Em như men ủ nên vò rượu ngon Anh như một chiếc lồng son Em như chim khiếu véo von sớm chiều Em như là một cánh diều Để anh là gió làm siêu lòng nàng Đò đã tới bến thì sang Gặp nhau ghi tạc đá vàng nên duyên. (Tlđd 1, tr. 260-261) (4) Ngọn sông Đào vừa trong vừa chảy Anh đi kén vợ mười bảy năm nay Tình cờ gặp được em đây Mượn cắt cái áo mượn may cái quần. (Tlđd 1, tr. 261) (5) Chào người bên ấy sang qua Gặp nhau xin kết giao hòa với nhau Mời anh xơi một miếng trầu Rồi đây câu chuyện mở đầu sẽ hay. (Tlđd 1, tr. 261) (6) Em là con gái chưa chồng Anh đây chưa vợ tơ hồng khéo xe Hết xuân rồi lại sang hè Thu qua đông tới còn e nỗi gì. (Tlđd 1, tr. 261) (7) Đường dài chớ mỏi chân đi Xin đừng chắp mối tình si làm gì Đời ta tuổi tác có thì Chớ để năm tháng trôi đi phí hoài. (Tlđd 1, tr. 261) 1 Tlđd 1: Tài liệu đã dẫn (Di sản văn hoá Bắc Giang-Văn học dân gian, Tập 4, Bảo Tàng Tỉnh Bắc Giang, 2008).
2. (8) Yêu nhau vạn sự sẽ thành Ghét nhau gió mát trăng thanh chẳng thèm Bao giờ anh sẽ cưới em Trầu vàng cau đậu anh đem tới nhà. (Tlđd 1, tr. 261) (9) Anh về thưa với mẹ cha Tìm người đánh mối để ta cưới mình Người xinh tiếng nói cũng xinh Đến bao giờ mới chung tình hỡi anh. (Tlđd 1, tr. 261) (10) Tưởng rằng cửa đóng then cài Biết đâu cửa mở để ai vào tìm Thôi đừng đứng mãi bờ ao Mượn đường tơ nhện xe vào mối anh. (Tlđd 1, tr. 261) (11) Yêu nhau vạn sự chẳng nề Một trăm chỗ lệch em kê cũng bằng Chỗ lệch thì em phải nằm Chỗ bằng nơi ấy em dành phần anh. (Tlđd 1, tr. 261) (12) Trống chùa ai đánh thì thùng Của chung ai khéo vẫy vùng thành Giang. (Tlđd 1, tr. 262) (13) Đêm nay trăng sáng mập mờ Em đi gánh nước tình cờ gặp anh Vào vườn bổ quả cau xanh Bổ ra làm tám mời anh xơi trầu. (Tlđd 1, tr. 262) (14) Mời anh xơi miếng trầu này Dù mặn dù nhạt dù cay dù nồng Dù chẳng nên vợ nên chồng Ăn đến ba miếng cho lòng nhớ nhau. (Tlđd 1, tr. 262) (15) Quê em ở tận Hưng Yên Trời làm nước lụt em lên trên này Ví dù chàng có lòng yêu Về hỏi thày mẹ ít nhiều sẽ hay. (Tlđd 1, tr. 262) (16) Sông Cầu nước chảy lơ thơ Đôi ta thương nhớ bao giờ cho nguôi. (Tlđd 1, tr. 262) (17) Mưa từ trong núi mưa ra Mưa khắp thiên hạ, mưa qua sông Cầu Đôi ta như cá cắn câu
3. Cau trầu đã đỏ nuôi nhau một lần. (Tlđd 1, tr. 262) (18) Sông Cầu cá lội mất tăm Chín tháng cũng đợi, mười năm cũng chờ. (Tlđd 1, tr. 262) (19) Em như hoa gạo trên cây Chúng anh như đám cỏ may giữa đường Lạy trời cho gió nổi lên Cho hoa rụng xuống cỏ may lọt vào. (Tlđd 1, tr. 262) (20) Gửi khăn, gửi túi, gửi lời Gửi đôi chàng mạng cho người đằng xa. (Tlđd 1, tr. 262) (21) Ai đi đâu đấy hỡi ai Hay là trúc đã nhớ mai đi tìm Tìm em như thể tìm chim Chim ăn bể bắc anh tìm bể đông Tìm bể đông thấy lông chim nhạn Tìm bể cạn thấy đàn chim bay... (Tlđd 1, tr. 262) (22) Mời anh về chùa Vĩnh Nghiêm Cùng nhau ta đến cửa thiền cầu xin Cầu xin lắm bạc nhiều tiền Cầu cho hai đứa đẹp duyên vợ chồng Cầu xin con bế con bồng Mưa hoà gió thuận cho đồng thêm xanh Cầu cho vạn sự tốt lành A di đà phật xin anh thỉnh cầu Cầu xin con cá cắn câu Để cho đây đấy đưa nhau về nhà Cầu cho đẹp ý mẹ cha Chung con chung của để ta chung tình Cầu cho hai đứa chúng mình Trăm năm xây một mối tình ấm êm... (Tlđd 1, tr. 267-268) (23) Giếng sâu gần múc lưng chừng Đấy mà vụng liệu xin đừng trách đây Vơi sao cho được giếng này Nói sao cho cạn tình nay mà về. (Tlđd 1, tr. 270) (24) Đôi ta như chỉ xe ba Thầy mẹ xe ít thì ta xe nhiều. (Tlđd 1, tr. 270) (25) Đầu rồng lại gối tay rồng
4. Nàng chửa có chồng gối tạm tay anh. (Tlđd 1, tr. 270) (26) Nón em mua chợ Bắc Giang Đem ra đám hội gặp chàng ở đây Nón này che gió che mây Che sương che nắng che ngày đi chơi Nón em che cả mặt trời Che thương che nhớ cho người trăm năm. (Tlđd 1, tr. 270) (27) Thuyền than lại đỗ bến Than Thương anh vất vả gian nan một mình Tiếc ngày áo ủ má hồng Ăn trầu ném bã vào lòng cho nhau Tiếc ngày mình trước ta sau Có một miếng trầu cũng xé làm hai. (Tlđd 1, tr. 270) (28) Vợ anh hơn hương hơn hoa Anh còn tình phụ nữa là thân tôi Vợ anh đỏ gấc thơm xôi Anh còn phụ bạc nữa tôi cơm đùm. (Tlđd 1, tr. 270) (29) Đôi ta là bạn chăn trâu Đều mặc áo vá nhuộm nâu một hàng Bao giờ cho gạo bén sàng Cho trăng bén gió cho nàng bén anh. (Tlđd 1, tr. 270) (30) Gặp em đi chợ Cầu Khiêu Chè xanh em bán bao nhiêu một giành Hỡi cô đi bán chè xanh Có về Mái Thượng với anh thì về. (Tlđd 1, tr. 274) (31) Mặt trời sắp xế về Tây Hỡi cô cắt cỏ bên đầy bên vơi (Tlđd 1, tr. 274-275) (32) Cô còn cắt nữa hay thôi ? Cho anh cắt với làm đôi vợ chồng. (Tlđd 1, tr. 275) (33) Gặp đây anh nắm cổ tay Ai nặn nên trắng ai day nên tròn Cầm tay mà giãi nước non Tay này chồng chửa hay còn đợi ai? (Tlđd 1, tr. 275) (34) Đã đi đến đám thì chơi Đã đi đến đám tiếc lời làm chi.
5. (Tlđd 1, tr. 275) (35) Em ngồi cành mít, em vít cành hồng Tay bưng chậu đồng, tay giải chiếu hoa. (Tlđd 1, tr. 275) (36) Lên chùa bẻ một cành thông Tay bưng chậu đồng tay giải chiều hoa. (Tlđd 1, tr. 275) (37) Khen ai khéo xẻ gỗ thông Nàng đem đóng cửa anh không được vào Cô Mơ, cô Mận, cô Đào Cô ra mở cửa anh vào chơi xuân ! (Tlđd 1, tr. 275) (38) Nhà anh nhà ngói năm gian Cột tạc bằng bạc, xà ngang bằng đồng Cửa nhà có bốn cây thông Đằng sau chạm bốn con rồng anh chơi Chiếu hoa sắm đủ mười đôi Nào mời bạn gái có chơi thì vào! (Tlđd 1, tr. 275) (39) Ở nhà em mới ra đây Lạ thông lạ thổ hôm nay lạ nhà Ba anh em lạ cả ba Bốn anh lạ bốn biết là quen ai? (Tlđd 1, tr. 276) (40) Ở đây quen một anh hai Anh cả cũng lắm anh hai cũng nhiều Tay cầm nắm muối tung lên Bỏ ngỏ cửa đền tay giải chiếu hoa. (Tlđd 1, tr. 276) (41) Mấy khi kỳ ngộ gặp chàng Giầu khăn thì hết, giầu hàng thì xa Mời chàng vào cửa vào nhà Ăn giầu cau đậu, giết gà làm cơm. (Tlđd 1, tr. 276) (42) Sông Thương nước chảy đôi dòng Chia ly đôi ngả cho lòng quặn đau. (Tlđd 1, tr. 276) (43) Sông Thương nước chảy đôi dòng Bên trong bên đục đau lòng biệt ly. (Tlđd 1, tr. 276) (44) Mời anh xơi một chén trà Công em quạt nước đậm đà sắc hương Uống vào ngụm nước sông Thương Để xe chỉ thắm để vương tơ hồng.
6. (Tlđd 1, tr. 276) (45) Chợ Thương một tháng sáu phiên Anh đi chợ liền sao chẳng vào chơi Thày mẹ nhớ lắm anh ơi Thày mẹ nhớ ít sao tôi nhớ nhiều. (Tlđd 1, tr. 276-277) (46) Sông Thương nước chảy đôi dòng Tình đôi ta trọn, chớ phân lòng đục trong. (Tlđd 1, tr. 277) (47) Duyên kia ai đợi mà chờ Tình kia ai tưởng mà tơ tưởng tình. (Tlđd 1, tr. 278) (48) Yêu nhau cau tám bố ba Ghét nhau cau sáu bổ ra làm mười. (Tlđd 1, tr. 290) (49) Răng đen ai nhuộm cho mình Để cho mình đẹp, cho tình ta say. (Tlđd 1, tr. 290) (50) Mời anh xơi miếng trầu này Dù mặn dù nhạt dù cay dù nồng. (Tlđd 1, tr. 291) (51) Giếng làng Sàn vừa trong vừa mát Đường làng Sàn ngang dọc tiện đi Dân làng Sàn nhà cao cửa rộng Người làng Sàn mến khách về thăm. (Tlđd 1, tr. 291) (52) Bao giờ chạch đẻ ngọn đa Sáo sậu ấp nước thì ta lấy mình. (Tlđd 1, tr. 294) (53) Anh là con trai Yên Hồng Yêu em anh muốn làm chồng của em. (Tlđd 1, tr. 293) (54) Trầu này trong khăn mở ra Trầu têm cánh phượng cau đà chạm long Bốn góc chạm bốn con rồng Ở giữa phượng lộn xung quanh hoa hồi Em ơi ngoảnh lại đi thôi Để anh than thở vài lời văn vi. (Tlđd 1, tr. 299) (55) Trên trời có đám mây xanh Ở giữa mây trắng xung quanh mây vàng Ước gì anh lấy được nàng Thì anh mua gạch Bát Tràng về xây Xây dọc rồi lại xây ngang Xây hồ bán nguyệt cho nàng rửa chân
7. Có rửa thì rửa chân tay Chớ rửa lông mày chết cá ao anh. (Tlđd 1, tr. 300-301) (56) Khi nào anh cả sang chơi Để em ngắt ngọn mồng tơi làm cầu. (Tlđd 1, tr. 290) (57) Anh ở bờ suối trên Em ở bờ suối dưới Cùng ăn chung dòng suối Cùng tắm chung một nguồn Em yêu anh đắm đuối Trộm ngắt lá tiêng làm thương Vội ngắt lá kim ngân làm nhớ. (Theo Di sản văn Văn học dân gian Bắc Giang, Nguyễn Văn Trụ-Bùi Văn Thành, NXB Thanh niên, 2011, tr 689-690) (58) Anh ở nơi đầu nguồn Em ở nơi cuối nguồn Nơi biên cương anh nhớ Vẫn cùng chung nhịp thở Tha thiết điệu hát then Ấm áp và thân quen. (Tlđd 22, tr 692) 2 Tlđd 2: Tài liệu đã dẫn (Theo Di sản văn Văn học dân gian Bắc Giang, Nguyễn Văn Trụ-Bùi Văn Thành, NXB Thanh niên, 2011).