Đề cương ôn tập kiểm tra cuối học kì II Ngữ văn Lớp 10 - Năm học 2024-2025

Nội dung tài liệu: Đề cương ôn tập kiểm tra cuối học kì II Ngữ văn Lớp 10 - Năm học 2024-2025

1. ĐỀ CƯƠNG ÔN TẬP KIỂM TRA CUỐI HỌC KÌ II MÔN NGỮ VĂN – LỚP 10 Năm học: 2024 – 2025 *MA TRẬN ĐỀ KHUNG MA TRẬN ĐỀ KIỂM TRA ĐỊNH KÌ MÔN NGỮ VĂN LỚP 10 – KÌ II TT Thành Mạch nội Số Cấp độc tư duy phần dung câu năng Nhận biết Thông hiểu Vận dụng Tổng lực % Số câu Tỉ lệ Số câu Tỉ lệ Số câu Tỉ lệ 40% I Năng Văn bản đọc 5 2 10% 2 20% 1 10% lực hiểu Đọc Đoạn văn 1 5% 5% 10% 20% Nghị luận II Năng văn học; lực NLXH Viết Bài văn: 1 7,5% 10% 22,5% 40% Nghị luận xã hội; NLVH Tỉ lệ % 22,5% 35% 42,5% 100% Tổng 7 100% A. KIẾN THỨC CƠ BẢN HỌC KÌ II I. ĐỌC 1. Bài 6: Nguyễn Trãi – “ Dành còn để trợ dân này” Văn Thể Phương Nội dung Nghệ thuật bản loại thức biểu đạt chính Tác gia Nghiên Thuyết - Khái quát về cuộc đời và Rõ ràng, mạch lạc, tính hệ Nguyễn cứu văn minh sự nghiệp văn thơ Nguyễn thống cao Trãi học Trãi
2. Bình Chính Nghị - Là bản tổng kết về cuộc - Bố cục: Chặt chẽ, cân đối. Ngô đại luận luận kháng chiến vĩ đại, nêu - Câu văn, giọng văn linh cao thắng lợi của dân tộc cáo hoạt. - Khẳng định nhân dân ta có tinh thần nhân nghĩa và - Ngôn ngữ, hình tượng nền độc lập riêng của phong phú, vừa cụ thể vừa mình. khái quát. Bảo kính Thơ Biểu cảm - Tâm hồn Nguyễn Trãi - Giọng điệu trữ tình, sâu lắng, cảnh Nôm chan chứa tình yêu thiên bút pháp tả sinh động giới, nhiên, yêu đời, yêu nhân - Thể thơ sáng tạo: Thất ngôn dân, đất nước bài 43 xen lục ngôn - Ngôn ngữ thơ phong phú, đa dạng vừa có lớp từ Hán Việt vừa có lớp từ thuần Việt tạo nên vẻ đẹp vừa trang trọng vừa bình dị - Sử dụng các điển tích, điển cố Dục Thơ Biểu cảm Bài thơ vẽ ra bức tranh sơn - Tả cảnh ngụ tình Thúy chữ thủy nơi núi Dục Thúy đẹp - Hình ảnh thơ mĩ lệ Sơn Hán tựa cảnh tiên rơi cõi tục. - Hình ảnh ẩn dụ sóng đôi Bài thơ vừa là niềm say mê nhau với thiên nhiên, vừa gợi nỗi lòng cảm hoài của Nguyễn Trãi 2. Bài 7: Quyền năng của người kể chuyện Tình huống Chủ đề truyện Nhân Ngôi kể - Điểm nhìn Văn bản truyện vật Người cầm Gia-ve gặp Uy quyền Gia-ve, Ngôi thứ 3 - Điểm nhìn từ quyền khôi Giăng- Van không thuộc về Giăng người kể chuyện ngôi thứ phục uy quyền - Giăng, hắn cái ác, nó vĩnh Van ba ẩn danh, đôi khi hoà muốn chứng viễn thuộc về nhập với một nhân vật nào (Trích Những minh uy quyền những trái tim Giăng đó trong truyện để nhìn và người khốn của mình trong nhân đạo và tình miêu tả khổ) - Vích-to tình thế yêu thương con Huy-gô Phăngtin sắp người lìa xa cõi đời
3. Dưới bóng Thanh trở về Những rung cảm Thanh, hoàng lan - nhà sau nhiều lắng sâu và tinh Nga Thạch Lam ngày xa cách, tế của Thanh gặp lại bà và cô trước những gì hàng xóm bình dị, thân quen. Một chuyện đùa Câu nói đùa Nếu không Tôi, - Ngôi thứ nhất - Người kể nho nhỏ - Antôn của nhân vật thành thật và Na-đi-a chuyện xưng tôi đây cũng Sê-khốp tôi trong một quyết đoán là nhân vật chính trong câu lần trượt tuyết trong tình yêu chuyện. có thể ta sẽ - Lúc đầu nhân vật tôi đứng phải ân hận vì trên ấn tượng chung của cả bỏ lỡ tình yêu. 2 người để nhìn về kỉ niệm. - Giây phút cuối của cuộc chia tay, nhân vật tôi đứng trên điểm nhìn cá nhân để nhìn về thực tế phũ phàng. 3. Bài 8, 9: Thế giới đa dạng của thông tin; Hành trang cuộc sống - Nắm được chức năng cơ bản của văn bản thông tin. - Nhận biết được một số văn bản thông tin, văn bản nghị luận. - Vận dụng tri thức ngữ văn trong đọc hiểu văn bản theo đặc trưng thể loại. II. THỰC HÀNH TIẾNG VIỆT STT Nội dung Ý nghĩa của hoạt động thực hành thực hành 1 Thực hành sử - Sử dụng từ Hán Việt: Vấn đề sử dụng từ Hán Việt là vấn đề dụng từ Hán Việt hết sức tế nhị. Trong các từ Hán Việt và từ thuần Việt đồng nghĩa, từ Hán Việt có sắc thái trừu tượng, trang trọng, tao nhã, cổ kính còn từ thuần Việt mang sắc thái cụ thể, gần gũi. Vì thế người ta dùng từ Hán Việt để: + Tạo sắc thái trang trọng, nghiêm trang, biểu thị thái độ tôn kính, trân trọng, làm nổi bật ý nghĩa lớn lao của sự vật, sự việc. + Tạo sắc thái tao nhã, tránh thô tục, tránh gây cảm giác ghê sợ. + Tạo sắc thái cổ xưa, làm cho người đọc như được sống trong bầu không khí xã hội xa xưa. 2 Biện pháp chêm Biết cách nhận biết và nêu được tác dụng của biện pháp chêm xen, biện pháp liệt xen, biện pháp liệt kê. kê
4. 3 - Các phương tiện phi ngôn ngữ như hình ảnh, biểu đồ, ... (nếu có) cần được sử dụng với mức độ vừa phải, cốt để làm nổi bật Sử dụng phương vấn đề muốn nói. tiện phi ngôn ngữ - Việc sử dụng các phương tiện phi ngôn ngữ như hình ảnh, biểu đồ, sơ đồ, góp phần giúp cho người đọc dễ tiếp nhận và ghi nhớ thông tin. 4 Thực hành sử dụng - Nhận biết và đánh giá được tác dụng của các phương tiện phi phương tiện phi ngôn ngữ trong văn bản. ngôn ngữ III. VIẾT STT Kiểu bài viết Yêu cầu của kiểu bài viết 1 - Giới thiệu được vấn đề xã hội cần bàn luận. - Nêu rõ lí do lựa chọn và quan điểm cá nhân về vấn đề xã hội cần bàn luận. Viết văn bản - Chứng minh quan điểm của mình bằng hệ thống luận điểm nghị luận về một chặt chẽ, hợp lí, sử dụng các lí lẽ thuyết phục và bằng chứng vấn đề xã hội chính xác, đầy đủ. - Biết sử dụng yếu tố biểu cảm để tăng sức thuyết phục của văn bản. - Khẳng định ý nghĩa của vấn đề cần bàn luận. 2 - Giới thiệu được những thông tin khái quát về tác giả, tác phẩm. - Nêu được nhận xét khái quát về giá trị của tác phẩm. - Nêu được nét riêng về chủ đề của tác phẩm. - Phân tích được mối quan hệ gắn kết giữa chủ đề và các nhân Viết văn bản nghị vật trong tác phẩm (chủ đề đã chi phối sự lựa chọn, miêu tả luận phân tích, đánh nhân vật như thế nào, nhân vật đã phát triển và khơi sâu chủ đề giá một tác phẩm ra sao,...) truyện - Đánh giá khái quát về thành công hay hạn chế của tác phẩm nhìn từ mối quan hệ giữa chủ đề và nhân vật. - Phát biểu được tác động của chủ đề tác phẩm, nhân vật trong tác phẩm đối với bản thân.
5. 3 - Giới thiệu ngắn gọn về bài thơ (tác giả, thời điểm ra đời, nơi xuất bản, đánh giá chung của dư luận, ) và nêu vấn đề chính sẽ được tập trung phân tích trong bài viết. - Phân tích, đánh giá mạch ý tưởng, cảm xúc của nhân vật trữ tình (nhân vật trữ tình muốn biểu đạt điều gì, thông qua hình Viết văn bản nghị tượng nào, với cái nhìn và thái độ ra sao, ). luận phân tích, đánh - Phân tích, đánh giá sự phát triển của hình tượng chính (qua giá một tác phẩm các khổ, đoạn trong bài) và tính độc đáo của những phương thơ tiện ngôn từ đã được sử dụng (từ ngữ, cách gieo vần, ngắt nhịp, các biện pháp tu từ, ). - Phân tích, đánh giá nét hấp dẫn riêng của bài thơ so với những sáng tác khác cùng đề tài, chủ để, thể loại (của chính nhà thơ hoặc của những tác giả khác). - Khẳng định giá trị tư tưởng và giá trị thẩm mĩ của bài thơ, ý nghĩa của bài thơ đối với người viết bài nghị luận. 4 - Văn bản phải có cấu trúc chặt chẽ, phù hợp với mẫu cấu trúc chung của văn bản nội quy hoặc văn bản hướng dẫn nơi công Viết một văn bản nội cộng. quy hoặc văn bản - Nội dung văn bản thể hiện rõ những hành vi cần thực hiện, hướng dẫn nơi công không được thực hiện trong không gian công cộng, phù hợp với cộng yêu cầu, quy định của cơ quan, tổ chức ban hành, phù hợp với quy định của pháp luật. - Ngôn ngữ khách quan, chính xác, rõ ràng, dễ hiểu. 5 Viết bài luận - Xác định rõ luận đề của bài viết. về bản thân - Thể hiện được cá tính, thiên hướng, lựa chọn, niềm tin, quan điểm riêng của bản thân. - Sử dụng bằng chứng là những sự kiện, kinh nghiệm mà người viết đã thực sự trải qua. - Có giọng điệu riêng, thể hiện cảm xúc chân thành của người viết, thuyết phục, truyền cảm hứng và gợi suy ngẫm cho bạn đọc. IV. NÓI VÀ NGHE - Những nội dung nói và nghe đã được thực hiện với các bài học trong sách giáo khoa Ngữ văn 10, tập hai: + Thảo luận về một vấn đề xã hội có ý kiến khác nhau. + Thảo luận về một vấn đề văn học có ý kiến khác nhau. + Thảo luận về văn bản nội quy hoặc văn bản hướng dẫn nơi công cộng. + Thuyết trình về một vấn đề xã hội có sử dụng kết hợp phương tiện ngôn ngữ và các phương tiện phi ngôn ngữ.
6. *ĐỀ MINH HOẠ ĐỀ KIỂM TRA CUỐI HỌC KỲ II SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO NĂM HỌC: 2023 - 2024 BẮC GIANG MÔN: NGỮ VĂN 10 - THPT Thời gian làm bài: 90 phút, không kể thời gian phát đề (Đề có 02 trang) I. PHẦN ĐỌC HIỂU (4,0 điểm) Đọc văn bản sau: [ ] Trong tâm thức của người dân địa phương xung quanh núi Gốm, đền Cao Sơn là trung tâm sinh hoạt văn hoá tín ngưỡng không thể thiếu trong đời sống văn hoá tâm linh của bà con nơi đây từ bao đời nay. Ngôi đền thờ thần Cao Sơn đời Vua Hùng Duệ Vương đã có nhiều công lao với dân với nước. Truyền thuyết ở vùng này kể lại: Thời Hùng Duệ Vương, quân Thục sang xâm chiếm giang sơn họ Hùng, thuộc tướng của vua Hùng lúc đó là Cao Sơn nhận lệnh cầm quân đi dẹp giặc, trên đường đi chinh chiến khi qua vùng núi Gốm thì bị hết quân lương, nghĩa quân đói mệt bèn vào trong dân xin cơm và lương thực. Nhờ nguồn lương thực tiếp ứng kịp thời của nhân dân địa phương mà nghĩa quân của tướng Cao Sơn có sức mạnh như vũ bão chẳng bao lâu đã phá tan vòng vây đánh thắng quân giặc. Sau khi đánh thắng giặc, thần Cao Sơn cưỡi ngựa bay lên đỉnh núi Gốm và hoá tại đây nhằm ngày 7 tháng 4 âm lịch. Để tưởng nhớ, ghi ơn vị Thần có công với dân với nước, nhân dân địa phương xây dựng ngôi đền lộ thiên thờ thần Cao Sơn. Hằng năm ngày 7 tháng 4 âm lịch, người dân trong vùng tổ chức rước lễ rầm rộ từ chân núi lên đền tế lễ. Những năm hạn hán, nhân dân tổ chức rước nước cầu đảo. Nước được lấy từ sông Lục Nam rước lên đền tế làm lễ cầu đảo rất linh nghiệm. [ ] Khai thác, phát huy hệ thống di tích bên sườn Tây Yên Tử, trong đó có đền Cao Sơn trên núi Gốm là việc làm cần thiết để bảo tồn vốn di sản văn hoá của cha ông. Cùng với hành trình du lịch sinh thái tâm linh Tây Yên Tử, lên núi Gốm thăm đền Cao Sơn sẽ là điểm tham quan hấp dẫn cho du khách gần xa. (Trích Lên núi Gốm thăm đền Cao Sơn, Đồng Ngọc Dưỡng, Tạp chí Sông Thương, số 5/2018, tr.36 - 37) Thực hiện các yêu cầu từ câu 1 đến câu 4: Câu 1. Văn bản trên giới thiệu về di tích nào? Câu 2. Nêu các thông tin chính liên quan đến di tích được giới thiệu trong văn bản. Câu 3. Chỉ ra và nêu tác dụng của yếu tố tự sự trong việc thể hiện thông tin của văn bản. Câu 4. Theo bạn, mỗi cá nhân cần làm gì để góp phần bảo tồn vốn di sản văn hoá của cha ông? (Nêu ít nhất hai việc làm). II. PHẦN VIẾT (6,0 điểm) Câu 1. (2,0 điểm) Viết đoạn văn nghị luận (khoảng 150 chữ) bàn về ý nghĩa của tinh thần trách nhiệm trong cuộc sống.
7. Câu 2. (4,0 điểm) Viết bài văn nghị luận (khoảng 600 chữ) phân tích, đánh giá nội dung và nghệ thuật của văn bản sau: ĐIỂM TÁM Giờ trả bài tập làm văn luôn là giờ sôi động nhất vì thầy giáo thường đọc cho cả lớp nghe hai bài, bài được điểm cao nhất và bài có điểm thấp nhất. Tất nhiên, bài cao điểm được những tràng pháo tay và bài điểm thấp là những trận cười, chưa kể sau đó còn hình thành nên nhiều giai thoại từ những câu mà thầy giáo nhận xét là “què, cụt, thiếu sức thuyết phục ”. Và giai thoại này đôi khi còn lan truyền ra cả các lớp khác khiến tác giả của nó chỉ còn cách là lấy cả hai tay mà che mặt lại. Vào giờ này, cả lớp đứa nào cũng hồi hộp đến thót tim khi xấp bài trên tay thầy giáo đã vơi nhiều rồi mà bài của mình còn chưa thấy đâu. Hôm nay, như thường lệ, thầy giáo mở cặp lấy xấp bài ra là cả lớp nhấp nhỏm. Với đề ra: “Hãy kể lại một kỉ niệm sâu sắc của em”, thầy giáo đã nói rằng lớp có bốn mươi học sinh thì chắc chắn sẽ có bốn mươi kỉ niệm khác nhau, không như khi chứng minh trích đọan nào đó bị thầy chê đơn điệu chúng tôi thường chống chế: “Thầy ơi, học cùng nhau thì làm sao mà dẫn chứng không trùng lặp nhau được.” Khác thường, là thầy đưa xấp bài cho lớp trưởng, chỉ giữ lại một bài. Chỉ một! Đứa nào cũng nhón người nghển cổ cho cao lên một chút để cố nhìn cho ra tên của ai và được mấy điểm nhưng không được. Bài hay nhất? Dở nhất? [ .] Chúng tôi nhìn theo tay của lớp trưởng cho đến khi bài cuối cùng được phát ra. Chỉ mình Dũng là chưa có. Không hẹn mà cả lớp đều ngạc nhiên nhìn về phía Dũng, tác giả bài văn trên tay thầy. Tránh cái nhìn của cả lớp, Dũng ngoảnh ra cửa sổ. Không thấy mặt Dũng nhưng có thể thấy rõ hai vành tai và cổ của Dũng đỏ ửng. Dũng là học sinh trường huyện mới chuyển về lớp tôi được hai tháng nay. Không có gì nổi trội, nơi Dũng cái gì cũng bình thường và chưa có gì tỏ vẻ ra là đặc biệt về môn văn cả. Vậy mà điểm tám. Phải, điểm tám! Chúng tôi nhìn rõ số tám đỏ chói trong ô điểm khi thầy đưa tay sửa lại cặp kính trên sóng mũi, cử chỉ quen thuộc mỗi khi thầy xúc động. Giọng thầy giáo trầm trầm: “Kỷ niệm sâu sắc nhất của em là khi nhận được thư của ba em. Nhà em nghèo lắm nhưng ba má cho em ra phố học để sau này em có thể làm được điều gì đó tốt đẹp hơn. Cho em ra phố, ngoài việc phải kiếm việc làm thêm để có tiền trang trải chuyện học hành của em, ba em còn phải làm những việc mà khi ở nhà em có thể đỡ đần được cho gia đình. Chưa bao giờ ba má em viết cái gì cả, mỗi khi cần viết thư về quê hay viết đơn từ là ba má đọc cho em viết ” Thầy giáo ngừng đọc, nhìn cả lớp: - Các em, thầy sẽ viết lại nguyên văn lá thư của ba bạn Dũng lên bảng cho chúng ta cùng đọc. Chuyện lạ. Tất cả chúng tôi hồi hộp tò mò đọc từng chữ hiện ra dưới tay thầy giáo.
8. “Con iu thương của ba chìu hôm qua ba kiu người báng con heo đễ có tiềng gưởi cho con con nhớ nhà không cã nhà nhớ con nhìu lắm cố học nge con chừn nào mùa màn song ba má xẽ ra thăm con.” Lá thư không chấm không phẩy, vỏn vẹn bốn mươi lăm từ. Khi thầy giáo quay lại thì Dũng đã úp mặt xuống bàn, hai vai run run. Mắt thầy cũng hoe đỏ. Cả lớp im phăng phắc trước lá thư đầy lỗi chính tả trên bảng, lá thư của một người cha vốn chỉ quen cày cuốc lần đầu cầm bút viết cho con. (Nguyên Hương(1), in trong Những truyện hay viết cho thiếu nhi, NXB Kim Đồng, 2021, tr.42 - 46) ---------- Hết ---------- (1) Nguyên Hương tên thật là Hồ Thị Được, sinh năm 1964. Tác giả từng đoạt giải Nhất cuộc vận động sáng tác “Văn học tuổi 20” – Nhà Xuất bản Trẻ, 1995; giải Nhất cuộc vận động sáng tác “Đối thoại với thiên nhiên” – Dự án hỗ trợ văn học thiếu nhi Việt Nam – Đan Mạch, 2011. Một số tác phẩm đã xuất bản của Nguyên Hương: Quà muộn, Những bông hoa hình lá, Gia sư, Lời hứa của mùa hè,
9. SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO HƯỚNG DẪN CHẤM KIỂM TRA CUỐI HỌC KỲ II TẠO NĂM HỌC 2023 - 2024 BẮC GIANG MÔN: NGỮ VĂN 10 - THPT (Hướng dẫn chấm gồm 03 trang) Phầ Câ Nội dung Điểm n u ĐỌC HIỂU 4,0 Văn bản giới thiệu về di tích: Đền Cao Sơn thuộc núi Gốm. 1,0 Hướng dẫn chấm: 1 - Học sinh trả lời như đáp án: 1,0 điểm. - Học sinh trả lời sai: 0,0 điểm. Các thông tin chính liên quan đến di tích đền Cao Sơn: Nguồn gốc hình 1,0 thành; giá trị văn hoá tâm linh; phát huy tiềm năng du lịch. Hướng dẫn chấm: - Học sinh trả lời như đáp án: 1,0 điểm. 2 - Học sinh nêu được 02 thông tin như đáp án: 0,75 điểm. - Học sinh nêu được 01 thông tin như đáp án: 0,5 điểm. - Học sinh không nêu được thông tin: 0,0 điểm. (Học sinh có câu trả lời với cách diễn đạt tương đương được điểm tối đa khi đúng ý) - Yếu tố tự sự được sử dụng kết hợp trong văn bản: Truyền thuyết về 1,0 thần Cao Sơn chống quân Thục dưới thời vua Hùng Duệ Vương. - Tác dụng: + Nhấn mạnh thêm giá trị tâm linh, tín ngưỡng của di tích trong đời I sống. + Tăng thêm tính sinh động, hấp dẫn. 3 Hướng dẫn chấm: - Học sinh trả lời như đáp án: 1,0 điểm. - Học sinh chỉ ra được yếu tố tự sự: 0,5 điểm. - Học sinh nêu đúng 01 ý tác dụng: 0,25 điểm. (Học sinh có câu trả lời với cách diễn đạt tương đương được điểm tối đa khi đúng ý) Học sinh trình bày những việc làm cụ thể để góp phần bảo tồn vốn di sản 1,0 văn hoá của cha ông. Có thể là: - Trân trọng và bảo vệ vốn di sản văn hoá của cha ông. - Tuyên truyền, quảng bá vẻ đẹp và giá trị của di sản. - Đóng góp vật chất để tôn tạo, phát huy, nâng cao giá trị của di sản. 4 ... Hướng dẫn chấm: - Học sinh nêu được 02 biện pháp hợp lí trở lên: 1,0 điểm. - Học sinh nêu được 01 biện pháp hợp lí: 0,5 điểm. - Học sinh không nêu được biện pháp hoặc nêu không hợp lí: 0,0 điểm.
10. VIẾT 6,0 Viết đoạn văn nghị luận (khoảng 150 chữ) bàn về ý nghĩa của tinh 2,0 1 thần trách nhiệm trong cuộc sống. a. Xác định được yêu cầu về hình thức, dung lượng của đoạn văn: 0,25 Xác định đúng yêu cầu về hình thức và dung lượng (khoảng 150 chữ) của đoạn văn. Thí sinh có thể trình bày đoạn văn theo cách diễn dịch, quy nạp, tổng - phân - hợp, móc xích hoặc song hành. b. Xác định đúng vấn đề cần nghị luận: 0,25 Xác định đúng vấn đề cần nghị luận: Ý nghĩa của tinh thần trách nhiệm trong cuộc sống. c. Đề xuất được hệ thống ý phù hợp để làm rõ vấn đề nghị luận: 0,5 - Xác định được các ý phù hợp để làm rõ vấn đề nghị luận, sau đây là một số gợi ý: + Giúp hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao. + Tạo được niềm tin, tình cảm yêu mến của mọi người xung quanh. + Góp phần xây dựng xã hội văn minh, tốt đẹp - Sắp xếp được hệ thống ý hợp lí theo đặc điểm bố cục của kiểu đoạn văn. Lưu ý: Học sinh cần đáp ứng được ít nhất 02 ý về ý nghĩa của tinh thần II trách nhiệm trong cuộc sống. d. Viết đoạn văn đảm bảo các yêu cầu sau: 0,5 - Lựa chọn được các thao tác lập luận, phương thức biểu đạt phù hợp để triển khai vấn đề nghị luận: Ý nghĩa của tinh thần trách nhiệm trong cuộc sống. - Trình bày rõ quan điểm và hệ thống các ý. - Lập luận chặt chẽ, thuyết phục: lí lẽ xác đáng; bằng chứng tiêu biểu, phù hợp; kết hợp nhuần nhuyễn giữa lí lẽ và bằng chứng. Lưu ý: Học sinh có thể bày tỏ suy nghĩ, quan điểm riêng nhưng phải phù hợp với chuẩn mực đạo đức và pháp luật. đ. Diễn đạt: 0,25 Đảm bảo chuẩn chính tả, dùng từ, ngữ pháp tiếng Việt, liên kết câu trong đoạn văn. e. Sáng tạo: 0,25 Thể hiện suy nghĩ sâu sắc về vấn đề nghị luận; có cách diễn đạt mới mẻ. Viết bài văn nghị luận (khoảng 600 chữ) phân tích, đánh giá nội 4,0 2 dung và nghệ thuật của văn bản Điểm tám (Nguyên Hương). a. Xác định được yêu cầu của kiểu bài: 0,25 Xác định được yêu cầu của kiểu bài: nghị luận văn học. b. Xác định đúng vấn đề nghị luận: 0,5
11. Xác định đúng vấn đề nghị luận: Nội dung và nghệ thuật của văn bản “Điểm tám”. c. Đề xuất được hệ thống ý phù hợp để làm rõ vấn đề của bài viết: 1,0 - Xác định được ý chính của bài viết. - Sắp xếp được các ý hợp lí theo bố cục ba phần của bài văn nghị luận: * Giới thiệu được tên tác phẩm, tên tác giả, thể loại truyện ngắn. * Triển khai vấn đề cần nghị luận: - Về nội dung: Qua câu chuyện về bài văn xúc động trong tiết trả bài tập làm văn, tác giả đã ngợi ca tình cảm gia đình thấm thía và cảm động; trân trọng tình thầy trò ấm áp, đồng cảm, thấu hiểu, đem đến bài học nhân văn sâu sắc. - Về nghệ thuật: Xây dựng tình huống truyện hấp dẫn; khắc hoạ tính cách nhân vật qua ngôn ngữ, cử chỉ, tâm trạng (nhân vật Dũng, ba Dũng ); chi tiết đặc sắc (chi tiết lá thư đầy lỗi chính tả ); ngôn ngữ giản dị, gần gũi; giọng điệu thủ thỉ, trìu mến, nhẹ nhàng; * Đánh giá khái quát về nội dung, nghệ thuật và ý nghĩa tác động của văn bản. d. Viết bài văn đảm bảo các yêu cầu sau: 1,5 - Học sinh triển khai được ít nhất 01 ý về phương diện nội dung và ít nhất 02 ý về phương diện nghệ thuật trong yêu cầu: * Triển khai vấn đề nghị luận ở mục c) để làm rõ quan điểm của cá nhân. - Lựa chọn được các thao tác lập luận, phương thức biểu đạt phù hợp để triển khai vấn đề nghị luận - Lập luận chặt chẽ, thuyết phục: lí lẽ xác đáng; bằng chứng tiêu biểu, phù hợp; kết hợp nhuần nhuyễn giữa lí lẽ và bằng chứng. Lưu ý: Học sinh có thể bày tỏ suy nghĩ, quan điểm riêng nhưng phải phù hợp với chuẩn mực đạo đức và pháp luật. đ. Diễn đạt: 0,25 Đảm bảo chuẩn chính tả, dùng từ, ngữ pháp tiếng Việt, liên kết văn bản. e. Sáng tạo: 0,5 Thể hiện suy nghĩ sâu sắc về vấn đề nghị luận; có cách diễn đạt mới mẻ. Tổng điểm 10,0 Lưu ý khi chấm bài: Giám khảo cần nắm vững yêu cầu chấm để đánh giá tổng quát bài làm của thí sinh, tránh đếm ý cho điểm một cách máy móc, linh hoạt trong việc vận dụng Hướng dẫn chấm. --------------------- Hết -------------------------
12. *ĐỀ LUYỆN TẬP ĐỀ 1 I. PHẦN ĐỌC HIỂU (4,0 điểm) Đọc văn bản sau: Làm người chẳng có đức cùng tài, So nghĩ đều thì kém hết hai2. Hiểm hóc cửa quyền chăng đụt lặn3, Thanh nhàn án sách hãy đeo đai4. Dễ hay ruột bể sâu cạn, Khôn biết lòng người vắn dài. Sự thế dữ lành ai hỏi đến, Bảo rằng ông đã điếc hai tai. (Ngôn chí, bài 5, Nguyễn Trãi, in trong Tổng tập văn học Việt Nam, tập 4, NXB Khoa học xã hội, Hà Nội, 2000, Tr.80) Thực hiện các yêu cầu từ 1 đến 5 (trình bày ngắn gọn): Câu 1. Xác định thể thơ của văn bản. (0,5 điểm) Câu 2. Biện pháp tu từ nào được sử dụng trong hai cặp câu thơ 3,4 và 5,6? (0,5 điểm) Câu 3. Anh/ chị hiểu như thế nào về nội dung của hai câu thơ: Dễ hay ruột bể sâu cạn, Khôn biết lòng người vắn dài. (1,0 điểm) Câu 4. Nêu chủ đề của văn bản. (1,0 điểm) Câu 5. Từ nội dung văn bản, anh/ chị có suy nghĩ gì về lợi ích của lối sống thanh nhàn? (1,0 điểm) II. PHẦN VIẾT (6,0 điểm) Câu 1. (2,0 điểm) Viết đoạn văn nghị luận (khoảng 150 chữ) phân tích vẻ đẹp tâm hồn của nhân vật trữ tình trong bài thơ sau: Chân chẳng lọt đến cửa vương hầu, Ấy tuổi nào thay5 đã bạc đầu. Liệu cửa nhà xem bằng quán khách, Đem công danh đổi lấy cần câu. Thân đà hết luỵ thân nên nhẹ, Bụt ấy là lòng bụt há cầu. Bui5 một quân thân ơn cực nặng, Tơ hào chưa báo hãy còn âu6. 2 ớ3 Đi thiênụt lặn: h ạtr thìốn đtránh,ức và ẩ tàin náu. mình đều kém. 4 Đeo đai: đeo đẳng, theo đuổi. 5 ổ6 ắi ng, lo âu. n à o
13. (Mạn thuật, bài 8, Nguyễn Trãi, in trong ổng tập văn học Việt Nam, tập 4, NXB Khoa học xã hội, Hà Nội, 2000, Tr.89) Câu 2. (4,0 điểm) Viết bài văn nghị luận (khoảng 600 chữ) trình bày suy nghĩ của anh/ chị về vấn đề: Lối sống năng động của người trẻ trong xã hội hiện nay. ĐỀ 2 I. PHẦN ĐỌC HIỂU (4,0 điểm) Đọc văn bản sau: (Lược dẫn một đoạn: Dung là con thứ bốn trong nhà. Trước kia, gia đình nàng danh giá nhưng giờ sa sút, nghèo khổ. Vì đã đông con, nên khi Dung ra đời, cả bố mẹ đều đối với nàng rất lãnh đạm, thờ ơ. Dung lớn lên trong sự hờ hững, lạnh nhạt ấy của gia đình. Rồi Dung bị mẹ gả bán cho một nhà giàu để lấy mấy trăm đồng bạc.) Về đến nhà chồng, Dung mới biết chồng là một anh học trò lớp nhì, vừa lẩn thẩn vừa ngu đần. Nàng đã bé mà chồng nàng lại còn bé choắt hơn. Nhưng bà mẹ chồng với các em chồng nàng thì to lớn ác nghiệt lắm. Qua ngày nhị hỉ, Dung đã tháo bỏ đôi vòng trả mẹ chồng, ăn mặc nâu sồng như khi còn ở nhà, rồi theo các em chồng ra đồng làm ruộng. Nhà chồng nàng giàu, nhưng bà mẹ chồng rất keo kiệt, không chịu nuôi người làm mà bắt con dâu làm. Khốn nạn cho Dung từ bé đến nay không phải làm công việc gì nặng nhọc, bây giờ phải tát nước, nhổ cỏ, làm lụng đầu tắt mặt tối suốt ngày. Đã thế lại không có người an ủi. Chồng nàng thì cả ngày thả diều, chả biết cái gì mà cũng không dám cãi lại bà cụ. Còn hai em chồng nàng thì ghê gớm lắm, thi nhau làm cho nàng bị mắng thêm. Những lúc Dung cực nhọc quá, ngồi khóc thì bà mẹ chồng lại đay nghiến: - Làm đi chứ, đừng ngồi đấy mà sụt sịt đi cô. Nhà tôi không có người ăn chơi, không có người cả ngày ôm lấy chồng đâu. Rồi bà kể thêm: - Bây giờ là người nhà tao rồi thì phải làm. Mấy trăm bạc dẫn cưới, chứ tao có lấy không đâu. Dung chỉ khóc, không dám nói gì. Nàng đã viết ba bốn lá thư về kể nỗi khổ sở của nàng, nhưng không thấy cha mẹ ở nhà trả lời. Một hôm tình cờ cả nhà đi vắng, Dung vội ăn cắp mấy đồng bạc trinh lẻn ra ga lấy vé tàu về quê. Đến nơi, mẹ nàng ngạc nhiên hỏi: - Kìa, con về bao giờ thế? Đi có một mình thôi à? Dung sợ hãi không dám nói rằng trốn về, phải tìm cớ nói dối. Nhưng đến chiều tối, nàng lo sợ quá, biết rằng thế nào ngày mai mẹ chồng nàng cũng xuống tìm. Nàng đánh bạo kể hết tình đầu cho cha mẹ nghe, những nỗi hành hạ nàng phải chịu, và xin cho phép nàng ở lại nhà.
14. Cha nàng hút một điếu thuốc trong cái ống điếu khảm bạc, rồi trầm ngâm như nghĩ ngợi. Còn mẹ nàng thì đùng đùng nổi giận mắng lấy mắng để: - Lấy chồng mà còn đòi ở nhà. Sao cô ngu thế. Cô phải biết cô làm ăn thế đã thấm vào đâu mà phải kể. Ngày trước tôi về nhà này còn khó nhọc bằng mười chứ chả được như cô bây giờ đâu, cô ạ. Sớm mai, bà mẹ chồng Dung xuống. Vừa thấy thông gia, bà đã nói mát: - Nhà tôi không có phúc nuôi nổi dâu ấy. Thôi thì con bà lại xin trả bà chứ không dám giữ. Mẹ Dung cãi lại: - Ô hay, sao bà ăn nói lạ. Bây giờ nó đã là dâu con bà, tôi không biết đến. Mặc bà muốn xử thế nào thì xử. Chỉ biết nó không phải là con tôi nữa mà thôi. Bà nọ nhường bà kia, rút cục Dung được lệnh của mẹ phải sửa soạn để đi với mẹ chồng. Bị khổ quá, nàng không khóc được nữa. Nàng không còn hy vọng gì ở nhà cha mẹ nữa. Nghĩ đến những lời đay nghiến, những nỗi hành hạ nàng phải sẽ chịu, Dung thấy lạnh người đi như bị sốt. Nàng hoa mắt lên, đầu óc rối bời, Dung ước ao cái chết như một sự thoát nợ. Nàng không nhớ rõ gì. Ra đến sông lúc nào nàng cũng không biết. Như trong một giấc mơ, Dung lờ mờ thấy cái thành cầu, thấy dòng nước chảy. Trí nàng sắc lại khi nước lạnh đập vào mặt, nàng uất ức lịm đi, thấy máu đỏ trào lên, rồi một cái màng đen tối kéo đến che lấp cả. Bỗng nàng mơ màng nghe thấy tiếng nhiều người, tiếng gọi tên nàng, một làn nước nóng đi vào cổ. Dung ú ớ cựa mình muốn trả lời. - Tỉnh rồi, tỉnh rồi, không lo sợ gì nữa. Bây giờ chỉ đắp chăn cho ấm rồi sắc nước gừng đặc cho uống là khỏi. [...] Hai hôm sau, Dung mạnh khỏe hẳn. Bà mẹ chồng vẫn chờ nàng, hỏi có vẻ gay gắt thêm: - Cô định tự tử để gieo cái tiếng xấu cho tôi à? Nhưng đời nào, trời có mắt chứ đã dễ mà chết được. Thế bây giờ cô định thế nào? Định ở hay định về? Dung buồn bã trả lời: - Con xin về. Khi theo bà ra ga, Dung thấy người hai bên đường nhìn nàng bàn tán thì thào. Nàng biết người ta tò mò chú ý đến nàng. Trông thấy dòng sông chảy xa xa, Dung ngậm ngùi nghĩ đến cái chết của mình. Lần này về nhà chồng, nàng mới hẳn là chết đuối, chết không còn mong có ai cứu vớt nàng ra nữa.
15. Dung thấy một cảm giác chán nản và lạnh lẽo. Khi bà cả lần ruột tương gọi nàng lại đưa tiền lấy vé, Dung phải vội quay mặt đi để giấu mấy giọt nước mắt. (Trích Hai lần chết, Thạch Lam, in trong tập Gió đầu mùa, NXB Đời nay, Hà Nội, 1937) Thực hiện các yêu cầu từ câu 1 đến câu 5: Câu 1. Xác định lời người kể chuyện và lời nhân vật trong những câu văn sau: Rồi bà kể thêm: - Bây giờ là người nhà tao rồi thì phải làm. Mấy trăm bạc dẫn cưới, chứ tao có lấy không đâu. Dung chỉ khóc, không dám nói gì. Câu 2. Tìm những chi tiết cho thấy nhân vật Dung bị đối xử bất công tại nhà chồng. Câu 3. Nhận xét về điểm nhìn trần thuật và người kể chuyện trong đoạn trích. Câu 4. Qua đoạn trích, nhà văn Thạch Lam bày tỏ tình cảm, thái độ gì? Câu 5. Chi tiết nào trong văn bản khiến em ấn tượng nhất? Vì sao? II. PHẦN VIẾT (6.0 điểm) Câu 1. (2.0 điểm) Viết đoạn văn nghị luận (khoảng 150 chữ) phân tích tâm trạng của nhân vật tôi trong đoạn trích sau: Trong tất cả những kỷ niệm ba tôi để lại, cái làm tôi nhớ nhất và tôi không hiểu tại sao lại nhớ đến thế, là con ngựa kim hoa trắng của ba tôi. Những buổi trưa hè oi ả, mệt nhọc mang ba tôi từ những cánh rừng xa về, nó vui mừng hí lên khi nhận thấy cái mái nhà thân thiết trên đấy đậu mấy con chim bồ câu. Chân nó đập lên những lối đi quen biết, mồm nó ngoạm những cây cỏ ngon lành. Tôi chạy ra đón ba tôi và thường thường người giao cương cho tôi cột nó lại. Dưới cánh những con muỗi bay vo ve, nắng hoa xôn xao, da nó động đậy, mỡ mượt trong một vẻ đẹp đẽ, oai nghiêm riêng. Rồi những buổi trưa không còn có trong đời tôi nữa, tôi theo người nhà dắt nó đi tắm, đánh nó bơi qua sông. Tôi sung sướng cười vang trên mặt nước lòa nắng, cưỡi trên mình con ngựa kim hoa mà tiếng hí quen quen, tôi chắc đã lâu ngày rồi, không còn rền qua cánh đồng ngập cỏ nữa. Bây giờ đời tôi chỉ còn lại những trời quạnh vắng, những buổi trưa đột nhiên vọng một tiếng gà gáy lạ lùng. Tôi thoáng thấy bóng người cưỡi ngựa về sau hàng rào, đi ngược lại thời gian, run run như chỉ đợi một hơi gió mơ hồ là biến mất. Mẹ tôi bán dần dần nhà cửa, ruộng vườn để trả nợ, và cả con ngựa trắng cũng bị đổi lấy tám mươi đồng. Hôm mẹ tôi định bán nó đi, tôi thấy lòng buồn vô hạn. Tôi không mấy lúc rời cái buồng nhốt nó ra nữa, lưu luyến như đứa trẻ con bị đuổi khỏi căn nhà cũ, còn tiếc rẻ những chốn ăn nằm, đồ đạc quen thân. Tôi cầm một nắm cỏ đút vào mồm con ngựa trắng, vỗ vào mớ lông bờm trắng toát của nó. Từ ngày ba tôi mất đi, nó gầy gò thiểu não, mắt nó ướt và có ghèn, thỉnh thoảng cất tiếng hí không nhất định, mà tiếng hí mới buồn thảm làm sao! (Trích Con ngựa trắng của ba tôi, Hồ Dzếnh, Nhà văn và tác phẩm trong nhà trường, Thạch Lam, Hồ Dzếnh, NXB Giáo dục, 1999, tr. 139-140)
16. Câu 2. (4.0 điểm) Abraham Lincoln từng nói:“Điều tôi muốn biết trước tiên không phải là bạn đã thất bại ra sao mà là bạn đã chấp nhận nó như thế nào? Anh(chị) hãy viết một bài văn ngắn (khoảng 600 từ) trình bày suy nghĩ về vấn đề chấp nhận thất bại. ĐỀ 3 I. PHẦN ĐỌC HIỂU (4,0 điểm) Đọc văn bản sau: TỰ THÁN (Bài số 4) Non nước cùng ta đã có duyên Được nhàn sá(1) dưỡng tính tự nhiên(2) Trường Canh hỏi nguyệt tay dừng chén(3) Pha Lão(4) chơi thu khách nổi thuyền Lòng chẳng mắc tham là của báu Người mà hết lụy ấy thần tiên Vua Nghiêu, Thuấn, dân Nghiêu, Thuấn(5) Dường ấy ta đà phỉ thửa nguyền (6) (Thơ văn Nguyễn Trãi, Tuyển chọn Phan Sĩ Tấn, Trần Thanh Đạm, NXB Giáo dục 1980, tr. 53-54) Chú thích: (1) Sá: ở đây có nghĩa là nên (2) Tính tự nhiên: tính sẵn có từ khi sinh ra hồn nhiên không mang danh lợi (3) Trường Canh: hiệu của nhà thơ Lý Bạch. Lý Bạch có câu thơ: Trời xanh có trăng tự bao giờ - Ta nay dừng chén (rượu) hỏi xem thử (4) Pha Lão: Tức ông già Tô Đông Pha – nhà thơ hay đi chơi thuyền trên sông Xích Bích. (5) Nghiêu Thuấn: hai triều đại nổi tiếng vì có hai ông vua thân dân, lo lắng đến đời sống của dân làm cho nước được thái bình thịnh trị. (6) Phỉ thửa nguyền: thỏa lòng ước mong. Thực hiện các yêu cầu từ câu 1 đến câu 5 (trình bày ngắn gọn): Câu 1. Xác định nhân vật trữ tình trong bài thơ trên. Câu 2. Những nhân vật, triều đại nào được Nguyễn Trãi nhắc đến trong bài thơ? Câu 3. Anh/Chị hiểu như thế nào về hai dòng thơ: Lòng chẳng mắc tham là của báu/ Người mà hết lụy ấy thần tiên? Câu 4. Nhận xét về khát vọng của Nguyễn Trãi được thể hiện qua hai dòng thơ: Vua Nghiêu, Thuấn, dân Nghiêu, Thuấn/ Dường ấy ta đà phỉ thửa nguyền. Câu 5. Đặt bài thơ vào hoàn cảnh ra đời, hãy lí giải vì sao Nguyễn Trãi lại lựa chọn cuộc sống chẳng mắc tham, hết lụy khi nhà thơ vẫn canh cánh trong lòng một ước vọng Vua Nghiêu, Thuấn, dân Nghiêu, Thuấn? II. PHẦN VIẾT (6.0 điểm) Câu 1. (2.0 điểm)
17. Viết đoạn văn nghị luận (khoảng 150 chữ) phân tích vai trò của người kể chuyện ngôi thứ nhất trong đoạn trích sau: Mợ Du! Mợ Du! Một người đàn bà mà hiện giờ tôi còn nhớ từng nét mặt, tiếng nói. Mợ có một gương mặt trắng mát, gò má hơi cao, mắt có quầng thâm và lúc nào cũng ướt át, lờ đờ. Tiếng nói của mợ nhẹ và ấm. Mợ đã là người bạn buôn bán thân nhất của mẹ tôi. Nhưng từ ngày mợ bỏ cậu Du, tôi ít thấy mẹ tôi chuyện trò với mợ, cho đến ngày nghe đâu mợ vào Vinh cùng với một người thợ may tây rồi đẻ con với người ấy. Mợ Du bỏ chồng! Mợ Du phải bỏ chồng vì bị mẹ chồng và em chồng bắt được quả tang tình tự với anh thợ may trai trẻ, có duyên, làm cho nhà mợ! Tôi đã không hiểu tại sao mợ Du đã có con lớn lại bậy bạ như thế. Và, như những người lớn, tôi đã ghét và khinh mợ mỗi khi nghe nhắc đến mợ với cái tội không thể tha thứ ấy. Nhưng sau một đêm kia, đối với mợ Du tôi bỗng đổi ra thành lòng thương và mến. Rồi từ đêm ấy trở đi, tôi căm tức vô cùng trước những kẻ bêu riếu mợ hay ra vẻ ghê tởm thằng Dũng con mợ. Đêm ấy là một đêm trăng và tôi không nhớ về tháng tám hay tháng chín, chỉ nhớ là một đêm trăng sáng lắm. Mợ Du cũng bỗng nhiên hiện ra trước mặt tôi và nắm chắc cánh tay tôi. - An! An! Con giúp mợ việc này rồi mợ cho một xu nhé. Tôi chau mày lại nhìn người đàn bà đã vắng mặt ở phố tôi và không biết đi đâu đã sáu bảy tháng nay: - Tôi chịu thôi! Mợ nhờ đứa nào thì nhờ. Mợ Du giọng ngọt ngào van lơn: - Con chịu khó một chút mà! Chóng ngoan! Đây mợ cho con hai hào đây. Đồng hào đôi sáng loáng dúi vào tay tôi có ngay một hiệu lực rất mạnh. Tôi không còn thấy khó chịu vì sự nhờ vả của mợ, và tôi như không còn nghĩ đến cái tai tiếng không ra gì của mợ khiến mợ trở nên một người chịu đựng sự khinh bỉ và nguyền rủa của cả các gia đình. Tôi vẫn làm ra bộ khó khăn, nhìn mợ bằng cặp mắt do dự. Mợ Du liền kéo tôi vào một hàng hiên. Mợ nói nhỏ, giọng càng run run: - Con vào nhà rủ thằng em Dũng ra đường chơi với mợ. Con đừng cho ai biết! Và con rủ nó sang gốc ổi vườn ông Hào đằng đầu phố ấy. Tuy nhỏ tuổi, nhưng chỉ nghe mợ Du nói ngần ấy câu, tôi nhận thấy ngay tại sao có sự gặp mặt vụng trộm giữa hai mẹ con này, và tôi cảm thấy rõ ràng sự lo lắng và đau khổ của một người đàn bà bị đuổi ra khỏi cửa một gia đình nay lẩn lút trở về để được thăm nom con giây phút. - Ừ con, - tôi đổi tiếng xưng hô - con đi gọi thằng Dũng cho mợ, nhưng nhỡ nó đương đọc sách cho cậu nó nghe trong khi cậu nó hút thuốc phiện thì sao? (Trích Mợ Du, Nguyên Hồng) Câu 2. (4.0 điểm) Tưởng tượng một ngày bộ óc con người được cấy một siêu chip thông minh giúp cho ngay cả một bà lão cũng có thể am hiểu tường tận mọi vấn đề, lĩnh vực trong cuộc sống. Không ai còn cần phải học tập.
18. Viết một bài văn ngắn (khoảng 600 từ) bày tỏ suy nghĩ của anh/chị về vấn đề trên. ĐỀ 4 I. PHẦN ĐỌC HIỂU (4,0 điểm) Đọc văn bản sau: Đi tìm ý nghĩa phong tục lì xì đầu năm mới! Lì xì ngày đầu năm là nét văn hóa đặc sắc không thể thiếu trong dịp Tết Nguyên đán của người Việt. Cách đón Tết nay và Tết xưa đã có ít nhiều thay đổi và tục lệ lì xì hiện nay với một số người lại trở thành nỗi đắn đo mỗi khi Tết đến Xuân về. Lì xì nét văn hóa đặc sắc [ ] Phong tục lì xì ngày Tết xuất hiện từ rất xưa tại Trung Hoa và cũng có rất nhiều câu chuyện giải thích về sự ra đời của phong bao lì xì này. Tiếng lành đồn xa, cứ mỗi đêm giao thừa, nhà nhà đều gói đồng tiền vào giấy đỏ rồi tặng cho con cháu để cầu an. Từ đó tục lì xì vào ngày Tết ra đời. Ngày nay tục lì xì ngày Tết rất phổ biến ở những quốc gia châu Á như: Trung Quốc, Việt Nam, Nhật Bản,... Ý nghĩa lì xì ngày Tết là cầu chúc may mắn, sức khỏe và tài lộc cho mọi người. Theo đó cả người nhận và người tặng phong bao đều nhận những điều tốt đẹp trong năm mới. Ý nghĩa của phong bao lì xì không nằm ở số tiền mừng mà quan trọng là ở thiện chí, ý nghĩa tốt đẹp của hành động. Tiền lì xì thường là những món tiền nhỏ, gồm cả tiền lẻ và tiền chẵn. Chiếc phong bao còn tượng trưng cho sự kín đáo, không muốn người nhận có sự so bì, tị nạnh. Do đó, người nhận không mở phong bao trước mặt người tặng.[ ] Tranh cãi tục lì xì Qua thời gian, ý nghĩa phong bao lì xì cũng dần mất đi những nét đẹp vốn có của nó. Đó là khi mà giờ đây tác động tiêu cực nền kinh tế thị trường đến từng ngõ ngách đời sống xã hội câu chuyện lì xì lại được mang ra tranh cãi, bàn tán. [ ] Lì xì chỉ trở nên xấu xí, khiến “lòng người nặng trĩu” khi người ta gán vào nó những cơ hội, những thước đo, đánh giá nhiều/ít, giàu/nghèo mà quên đi, làm mất đi bản chất thật sự của nó. [ ] Bên cạnh những người không thích phong tục lì xì thì vẫn còn những người muốn giữ lại. Nhiều người lên tiếng bày tỏ quan điểm cá nhân về phong tục truyền thống đặc trưng ngày Tết này. Một số người dù tin rằng lì xì đang trở thành áp lực vô hình đối với nhiều người nhưng vẫn bày tỏ không muốn tập tục này mất đi cùng với phần ý nghĩa tốt đẹp của nó.[ ] Bản chất của lì xì là một nét văn hóa đẹp, là chút lộc may mắn đầu năm chúng ta mang đến cho nhau cùng câu chào, lời chúc. Lì xì đầu năm cũng là nỗi háo hức mong chờ của bọn trẻ. Trong mỗi con người, lì xì đều là phần ký ức đẹp đi liền với ngày Tết từ thời ấu thơ.
19. Hãy để việc lì xì được trong sáng, tự nhiên, đúng như ý nghĩa ban đầu của nó là mang niềm vui, chút lộc may đến tất cả mọi người vào ngày đầu năm mới.[ ] (Theo moi-630269.htmlVM) Thực hiện các yêu cầu từ câu 1 đến câu 5: Câu 1. Chỉ ra các yếu tố hình thức được thể hiện trong văn bản thông tin trên. Câu 2. Nêu thông tin chính mà văn bản đề cập đến. Câu 3. Các yếu tố tự sự, nghị luận đã được phối hợp sử dụng và đạt hiệu quả như thế nào trong văn bản? Câu 4. Trước những quan điểm trái chiều về tục lì xì, theo anh/chị, chúng ta có nên giữ phong tục này hay không? Vì sao? Câu 5. Ngoài tục lì xì đầu năm mới, ngày Tết Nguyên Đán ở Việt Nam còn có nhiều phong tục truyền thống độc đáo, ý nghĩa, bằng hiểu biết của mình, anh/chị hãy nêu ộm t số thông tin về một phong tục truyền thống ý nghĩa nhất. II. PHẦN VIẾT (6,0 điểm) Câu 1. (2,0 điểm) Viết đoạn văn nghị luận (khoảng 150 chữ) bày tỏ suy nghĩ của anh/chị về ý nghĩa của việc gìn giữ những giá trị văn hoá truyền thống của đất nước, dân tộc. Câu 2. (4,0 điểm) Viết bài văn nghị luận (khoảng 600 chữ) phân tích chủ đề và những nét đặc sắc về nghệ thuật của truyện ngắn sau: Thằng con tôi 11 tuổi, học lớp sáu. Qua mùa thi chuyển cấp, nhân một buổi chiều cho con đi chơi mát, nó kể... Đang hỏi nó về chuyện thi cử, nó chợt hỏi lại tôi: - Ba! Có bao giờ thấy có một bài luận văn nào điểm không không ba? Con số không cô cho bự bằng quả trứng gà. Không phải cho bên lề, mà một vòng tròn giữa trang giấy. Thiệt đó ba. Chuyện ngay trong lớp của con, chứ không phải con nghe kể đâu. Tôi chưa kịp hỏi, nó tiếp: - Còn thua ba nữa đó, ba. Ít nhứt ba cũng được nửa điểm. Còn thằng bạn của con, con số không bự như quả trứng. Thằng con tôi ngửa mặt cười, có lẽ nó thấy thú vị vì thời học trò của ba nó ít nhứt cũng hơn được một đứa. [ ] Khi con tôi đọc bài văn đó, con tôi hỏi: - Sao bây giờ ba là nhà văn? Và bạn bè cũng hỏi như vậy. Tôi cũng đã tự lý giải về mình, và lời giải cũng đã in vào sách rồi, xin không nhắc lại. Tôi hỏi con tôi: - Luận văn cô cho khó lắm hay sao mà bạn con bị không điểm. - Luận văn cô cho "Trò hãy tả buổi làm việc ban đêm của bố".
20. - Con được mấy điểm? - Con được sáu điểm. - Con tả ba như thế nào? - Thì ba làm việc làm sao thì con tả vậy. - Mấy đứa khác, bạn của con? Thằng con tôi như chợt nhớ, nó liến thoắng: - A! Có một thằng ba nó không hề làm việc ban đêm mà nó cũng được sáu điểm đó ba. [ ] - Còn thằng bạn bị không điểm, nó tả như thế nào? - Nó không tả không viết gì hết, nó nộp giấy trắng cho cô. - Sao vậy? Hôm trả lại bài cho lớp, cô gọi nó lên, cô giận lắm, ba. Cô hét: "Sao trò không làm bài". Nó cúi đầu làm thinh. Cô lại hét to hơn: "Hả?". Nó cũng làm thinh. Tụi con ngồi dưới, đứa nào cũng run. [ ] Nó cứ làm thinh. Tức quá, cô mới quất cây thước xuống bàn cái chát: "Sao trò không làm bài?" Tới lúc đó nó mới nói: "Thưa cô, con không có ba". Nghe nó nói, hai con mắt của cô con mở tròn như hai cái tô. Cô đứng sững như trời trồng vậy ba! Tôi bỗng nhập vai là cô giáo. Tôi thấy mình ngã qụy xuống trước đứa học trò không có ba. Sau đó cô và cả lớp mới được biết, em mồ côi cha khi vừa mới lọt lòng mẹ. Ba em hy sinh trên chiến trường biên giới. Từ ấy, má em ở vậy, tần tảo nuôi con... Có người hỏi em: "Sao mày không tả ba của đứa khác". Em không đáp, cúi đầu, hai giọt nước mắt chảy dài xuống đôi má. Chuyện của đứa học trò bị bài văn không điểm đã để lại trong tôi một nỗi đau. Em bị không điểm, nhưng với tôi, người viết văn là một bài học, bài học trung thực. Sáng tạo không đồng nghĩa với bịa đặt. Giữa những dòng chữ bịa đặt và trang giấy trắng, tôi xin để trang giấy trắng trung thực trên bàn viết. Mùa thu, 1990 (Bài học tuổi thơ, Nguyễn Quang Sáng, in trong Tuyển tập truyện ngắn đặc sắc, NXB Văn hoá-văn nghệ Thành phố Hồ Chí Minh) ĐỀ 5 I. PHẦN ĐỌC HIỂU (4,0 điểm) Đọc đoạn trích sau: ĐA DẠNG SINH HỌC