Đề thi thử tốt nghiệp THPT Ngữ văn 10 (Lần 2) - Năm học 2024-2025 - Trường THPT Ngô Sĩ Liên (Có đáp án)

Nội dung tài liệu: Đề thi thử tốt nghiệp THPT Ngữ văn 10 (Lần 2) - Năm học 2024-2025 - Trường THPT Ngô Sĩ Liên (Có đáp án)

1. SỞ GD & ĐT BẮC GIANG ĐỀ THI THỬ TỐT NGHIỆP THPT LẦN 2 TRƯỜNG THPT NGÔ SĨ LIÊN NĂM HỌC 2024 – 2025 Môn thi: Ngữ văn 10 (Đề gồm có 02 trang) Thời gian làm bài: 120 phút (không kể thời gian phát đề) I. ĐỌC HIỂU ( 4.0 ĐIỂM) Đọc văn bản sau: Cụ Kép là người thích uống rượu ngâm thơ và chơi hoa lan. Cụ đã tới cái tuổi được hoàn toàn nhàn rỗi để dưỡng lấy tính tình. Vì bây giờ trong nhà cụ cũng đã thừa bát ăn. Xưa kia, cụ cũng muốn có một vườn cảnh để sớm chiều ra đấy tự tình. Nhưng nghĩ rằng mình chỉ là một anh nhà nho sống vào giữa buổi Tây Tàu nhố nhăng làm lạc mất cả quan niệm cũ, làm tiêu hao mất bao nhiêu giá trị tinh thần; nhưng nghĩ mình chỉ là một kẻ chọn nhầm thế kỷ với hai bàn tay không có lợi khí mới, thì riêng lo cho thân thế, lo cho sự mất còn của mình cũng chưa xong, nói chi đến chuyện chơi hoa. Cụ Kép thường nói với lớp bạn cũ rằng có một vườn hoa là một việc dễ dàng, nhưng đủ thời giờ mà săn sóc đến hoa mới là việc khó. Cụ muốn nói rằng người chơi hoa nhiều khi phải lấy cái chí thành chí tình ra mà đối đãi với giống hoa cỏ không bao giờ biết lên tiếng. Như thế mới phải đạo, cái đạo của người tài tử. Chứ còn cứ gây được lên một khoảnh vườn, khuân hoa cỏ các nơi về mà trồng, phó mặc chúng ở giữa trời, đày chúng ra mưa nắng với thờ ơ, chúng trổ bông không biết đến, chúng tàn lá cũng không hay thì chơi hoa làm gì cho thêm tội. Đến hồi gần đây, biết đã đủ tư cách chơi cây cảnh, cụ Kép mới gây lấy một vườn lan nho nhỏ. Giống lan gì cũng có một chậu. Tiểu kiều, đại kiều, Nhất điểm, Loạn điểm, Yên tử v. v Chỉ trừ có giống lan Bạch ngọc là không thấy trồng ở vườn. Không phải vì lan Bạch ngọc đắt giá mỗi giò mười đồng bạc, mà cụ Kép không trồng giống hoa này. Trong một buổi uống trà đêm, cụ Kép nói với một người bạn đến hỏi cụ về cách thức trồng cây vườn hoa: - Tôi tự biết không chăm được lan Bạch ngọc. Công phu lắm, ông ạ. Gió mạnh là gẫy, nắng già một chút là héo, mưa nặng hột là nẫu cánh. Bạch ngọc thì đẹp lắm. Nhưng những giống nhẹ nhàng ấy thì yểu lắm. Chăm như chăm con mọn ấy. Chiều chuộng quá như con cầu tự. Lầm lỡ một chút là chúng đi ngay. Những vật quý ấy không ở lâu bền với người ta. Lan Bạch ngọc hay ưa hơi đàn bà. Trồng nó ở vườn các tiểu thư thì phải hơn. Thiếu hẳn loài Bạch ngọc, cụ Kép đã cho trồng nhiều giống Mặc lan, Đông lan, Trần mộng. Giống này khỏe, đen hoa và dò đẫy, hoa có khi đậu được đến nửa tháng và trong mươi ngày, nếu chủ vườn có quên bón tưới, cũng không lụi. Chiều hôm nay, hoa Mặc lan chớm nở. Chiều mai, mùng một Tết, hoa Mặc lan mãn khai đầy vườn. Đêm giao thừa, bên cạnh nồi bánh chưng sôi sình sịch, bõ già đang chăm chú canh nồi kẹo mạch nha. Cụ Kép dặn bõ già phải cẩn thận xem lửa kẻo lơ đễnh một chút là khê mất nồi kẹo. Hai ông ấm, con trai cụ Kép, người lớn tuổi đứng đắn như thế, mà lại ngồi gần đấy, phất giấy vào những nan lồng. Thực là hai đứa trẻ con đang ngồi nghịch với lồng bàn giấy. Họ trịnh trọng ngồi dán hồ, vuốt giấy. Ông cụ Kép đứng kèm bên, mỗi lúc lại nhắc: - Này Cả, thầy tưởng miệng lồng bàn, con nên đan to hơn miệng chậu. Con chạy ra, lấy cái que đo lại chậu xem. Nếu rộng thì hỏng hết. Đo lại chậu Mặc lan thôi. Hai ông ấm, ngồi phất được đến mười cái lồng bàn giấy. Họ rất vui sướng vì họ tin đã làm toại được sở thích của cha già. Cụ Kép co ro chạy từ nồi mạch nha, qua đám lồng bàn giấy, đến cái rổ đá cuội đã ráo nước thì cụ ngồi xổm xuống, ngồi lựa lấy những viên đá thật trắng, thật tròn, để ra một mẹt riêng. Ông ấm cả, ông ấm hai lễ mễ bưng những chậu Mặc lan vào trong nhà. Cả ba ông con đều nhặt những hòn cuội xấu nhất, méo mó, xù xì trải xuống mặt đất những chậu lan gần nở. Mỗi lần có một người đụng mạnh vào dò lan đen, cụ Kép lại xuýt xoa như có người châm kim vào da thịt mình.
2. Nồi kẹo đã nấu xong nhưng phải đợi đến gần cuối canh hai kẹo mới nguội. Bây giờ thêm được bõ già đỡ một tay nữa, cả ba ông con đều lấy những hòn cuội để riêng ban nãy ra mẹt, đem dúng đá cuội vào nồi kẹo, quấn kẹo bọc kín lấy đá, được viên nào liền đem đặt luôn vào lồng chậu hoa. Những viên đá bọc kẹo được đặt nhẹ nhàng lên trên lượt đá lót lên nền đất chậu hoa. Úp xong lồng bàn giấy lên mười chậu Mặc lan thì vừa cúng giao thừa. [ ]Bõ già đã bày ra giữa sân bốn cái đôn sứ Bát Tràng mầu xanh quan lục. Trước mặt mỗi đôn, bõ già đặt một án thư nhỏ, trên đó ngất nghểu hai chậu lan còn lù lù chiếc lồng bàn úp, và một hũ rượu da lươn lớn có nút lá chuối khô. Bõ già xếp đặt trông thạo lắm. Trong mấy năm nay, đầu mùa xuân nào bõ già cũng phải ít ra là một lần, bày biện bàn tiệc rượu Thạch lan hương như thế. [ ] Phía ngoài cổng, có tiếng chó sủa vang. Bõ già nhìn ra thấy bốn cụ tiến vào đã quá nửa lòng ngõ duối. Cụ nào cũng cầm một cây quạt thước, chống một chiếc gậy tre càng cua hay trúc đùi gà. Uống xong tuần nước, cụ Kép mời ba cụ ra sân uống rượu. Bõ già vòng tay vái các cụ và đợi các cụ yên vị rồi thì khom khom mở từng chiếc lồng bàn giấy một. Một mùi hương lan bị bỏ tù trong bầu không khí lồng bàn giấy phất từ đêm qua, đến bây giờ vội tản bay khắp vườn cây [ ] Cơn gió nhẹ pha loãng hương thơm đặc vào không gian. (Trích Hương cuội, Nguyễn Tuân, Vang bóng một thời, NXB Văn học 2012) Chú thích: - Bõ: người ở giúp việc. Nguyễn Tuân sinh ra trong một gia đình nhà nho khi Hán học đã tàn. Nguyễn Tuân là một người rất mực tài hoa, uyên bác. Am hiểu nhiều lĩnh vực đời sống. Nguyễn Tuân thường quan sát sự vật ở góc độ thẩm mĩ và miêu tả con người ở phương diện tài hoa nghệ sĩ. Ông là một nhà văn lớn, một nghệ sĩ suốt đời đi tìm cái đẹp; là cây bút có phong cách nghệ thuật độc đáo. Vang bóng một thời là tập truyện ngắn tiêu biểu của Nguyễn Tuân trước CMT8. Mỗi truyện dường như đi vào một cái tài, một thú chơi tao nhã, phong lưu của các nhà nho tài hoa lỡ vận: chơi chữ, uống trà, uống rượu, làm đèn trung thu, câu cá, ...Qua tập truyện nhà văn không chỉ thể hiện sự tiếc nuối vẻ đẹp một thời quá vãng mà còn bộc lộ niềm trân trọng tự hào về truyền thống văn hóa của dân tộc. Thực hiện các yêu cầu từ câu 1 đến câu 5 . Câu 1: Xác định ngôi kể và điểm nhìn trần thuật của đoạn trích. Câu 2: Theo cụ Kép, việc ứng xử với hoa như thế nào mới xứng với đạo của người tài tử? Câu 3: Trình bày hiệu quả của việc sử dụng biện pháp điệp trong câu văn “ Chứ còn cứ gây được lên một khoảnh vườn, khuân hoa cỏ các nơi về mà trồng, phó mặc chúng ở giữa trời, đày chúng ra mưa nắng với thờ ơ, chúng trổ bông không biết đến, chúng tàn lá cũng không hay thì chơi hoa làm gì cho thêm tội”. Câu 4: Với anh/chị, chi tiết nào trong đoạn trích để lại ấn tượng sâu sắc nhất ? Vì sao? Câu 5: Theo anh/chị, có nên khuyến khích lối sống như cụ Kép trong xã hội ngày nay không? Vì sao? II. VIẾT (6.0 ĐIỂM ) Câu 1: Viết đoạn văn (khoảng 200 chữ) trình bày cảm nhận của anh/chị về nhân vật cụ Kép trong đoạn trích Hương cuội của Nguyễn Tuân. Câu 2: “ Sự thỏa hiệp là một cái ô tốt nhưng là một mái nhà tồi” ( Lowei) Anh ( chị) hãy viết một bài luận ( khoảng 600 từ) trình bày ý kiến của mình về lời phát biểu trên. -------------- Hết------------------ Thí sinh không sử dụng tài liệu. Cán bộ coi thi không giải thích gì thêm. Họ và tên.............................................số báo danh...................
3. HƯỚNG DẪN CHẤM THI THỬ THPT LẦN 2 MÔN VĂN 10 – NĂM HỌC 202-2025 CÂU NỘI DUNG CẦN ĐẠT THANG ĐIỂM I. ĐỌC HIỂU 4.0 1. Lời của người kể chuyện ngôi thứ ba (người kể chuyện toàn tri), trần thuật từ điểm 0.5 nhìn toàn tri. 2. Có thời giờ chăm sóc và đối đãi với hoa bằng đạo chí thành chí tình 0.75 3. Biện pháp nghệ thuật điệp ngữ: chúng... không ; đi cùng điệp ngữ này là các từ ngữ 1.0 chỉ thái độ của con người với cây: Phó mặc, đày, (không) biết, (không) hay - Tác dụng: + Nhấn mạnh thái độ thờ ơ, dửng dưng với hoa của một số người chơi hoa mà không biết trân trọng, không yêu hoa + Thể hiện thái độ xót xa, không đồng tình của cụ Kép với cách ứng xử đó. + Tạo nhịp điệu cho lời văn. 4. Nêu cụ thể ấn tượng về một chi tiết trong đoạn trích. 0.75 - Trình bày lí do khiến bản thân có ấn tượng như vậy. 5. Nêu được quan điểm nên / không nên khuyến khích lối sống như cụ Kép (xa lánh 1.0 những gì ồn ào của xã hội, gắn bó với thiên nhiên; biết thưởng thức những sinh thú thanh cao, đòi hỏi sự cầu kì, tinh tế). - Lí giải lí do nêu quan điểm. II. 1. Viết đoạn văn khoảng 150 chữ trình bày cảm nhận về nhân vật cụ Kép trong đoạn 2.0 VIẾT trích Hương cuội của Nguyễn Tuân. a. Đảm bảo cấu trúc đoạn văn nghị luận văn học theo cách khác nhau : quy nạp, diễn 0.25 dịch... b. Xác định đúng yêu cầu của đề. Cảm nhận về nhân vật cụ Kép 0.25 c. Triển khai vấn đề nghị luận : HS trình bày cảm nhận của mình về nhân vật với những 1.0 vẻ đẹp tâm hồn qua lời nói và hành động. Nhân vật cụ Kép là một thành công lớn của Nguyễn Tuân trong việc xây dựng hình tượng nhân vật gắn bó với văn hóa truyền thống và thiên nhiên. Hình ảnh cụ Kép như một con người giàu trải nghiệm, có phong thái điềm đạm, tinh tế. Cụ là một lão nông hiền hậu, sống hòa quyện với thiên nhiên, hiểu và trân trọng từng giá trị của nó,với sở thích sưu tầm và thưởng thức những thứ tưởng chừng như rất bình dị nhưng lại mang giá trị sâu sắc. Cụ am hiểu và yêu thích hương vị của "hương cuội" - một thứ hương đặc biệt từ những viên đá được đốt cháy, mang đến cảm giác độc đáo, thuần khiết... Thú thưởng thức "hương cuội" của cụ mang đến một triết lý sâu xa: những gì giản dị nhất thường lại là những điều quý giá nhất. Thông qua cụ Kép, Nguyễn Tuân như muốn nhắn nhủ rằng hạnh phúc không nằm ở những điều xa vời, mà ở cách ta trân trọng và tận hưởng những điều bình dị xung quanh. d. Chính tả, từ ngữ, ngữ pháp: Đảm bảo chuẩn chính tả, ngữ pháp Tiếng Việt. 0.25 e. Sáng tạo: Thể hiện suy nghĩ sâu sắc về vấn đề nghị luận; có cách diễn đạt mới mẻ. 0.25 2. Viết một bài luận khoảng 600 chữ về vấn đề: “ Sự thỏa hiệp là một cái ô tốt 4.0 nhưng là một mái nhà tồi” ( Lowei) a. Đảm bảo cấu trúc bài nghị luận Mở bài nêu được vấn đề, Thân bài triển khai được 0.25 vấn đề, Kết bài khái quát được vấn đề . Học sinh cần phải biết phối hợp các thao tác lập luận cho phù hợp: giải thích, chứng minh, phân tích, bình luận
4. b. Xác định đúng yêu cầu của đề. 0.25 c. Triển khai vấn đề nghị luận thành các luận điểm HS có thể trình bày bài viết theo 2.5 nhiều cách trên cơ sở đảm bảo những ý chính sau: *Giải thích . - Thỏa hiệp là sự giải quyết một tranh chấp mà mỗi bên đều nhượng bộ. Đó là một từ phổ thông trong chính trị và trong lĩnh vực lao động (giải quyết tranh chấp lao động ) Sự thỏa hiệp đòi hỏi phải từ bỏ một phần quan điểm để nhượng bộ cho đối thủ. Cũng có những trường hợp, con người tự thỏa hiệp với chính mình. - Cái ô và mái nhà đều có tác dụng che nắng, che mưa bảo vệ con người trước những tác động của tự nhiên, ngoại cảnh. Tuy nhiên, cái ô nhỏ, tác dụng che chắn bị hạn chế, còn mái nhà rộng lớn, chắc chắn nên có tác dụng bảo vệ lớn hơn, bền vững hơn. - Ý nghĩa của câu nói: sự nhượng bộ chỉ nên là cái nhất thời. Về lâu dài, cần phải đấu tranh quyết liệt, triệt để để bảo vệ quan điểm chính kiến cũng như quyền lợi chính đáng của mình. * Phân tích, chứng minh . - Sự thỏa hiệp là điều cần thiết và nó đem lại những kết quả tốt đẹp: gìn giữ hòa bình, tiếng nói chung giữa các bên mâu thuẫn với nhau về quyền lợi. - Song, sự thỏa hiệp đó lâu dài diễn ra dẫn đến việc người ta từ bỏ hoàn toàn mục tiêu, quan điểm, quyền lợi của mình. Đó là một sự thất bại. Nguy hiểm hơn, nếu tự thỏa hiệp với chính mình, con người sẽ dần trở nên lười biếng, thiếu ý chí vươn lên trong cuộc sống. Lấy ví dụ cụ thể để làm sáng tỏ. *Bàn luận . - Trong cuộc sống, người ta phải biết thỏa hiệp. Nếu cứ khăng khăng, bảo thủ với quan điểm cá nhân của mình dẽ không tìm được tiếng nói chung, sự đồng thuận, có những việc không thể giải quyết. - Tuy nhiên, cần nhớ thảo hiệp chỉ tốt khi nó là cái ô. Khi là một mái nhà, nó dở nhiều hơn là hay. - Cái ô và mái nhà đều cần thiết, cả sự thỏa hiệp lẫn ý thức đấu tranh đều không thể thiếu. Điều quan trọng là phải linh hoạt, biết vận dụng cái gì trong hoàn cảnh nào để có được hiệu quả tốt nhất. - Liên hệ bản thân. d. Chính tả, từ ngữ, ngữ pháp: Đảm bảo chuẩn chính tả, ngữ pháp Tiếng Việt. 0.5 e. Sáng tạo: Thể hiện suy nghĩ sâu sắc về vấn đề nghị luận; có cách diễn đạt mới mẻ. 0.5 Dẫn chứng tiêu biểu .