Bài giảng Ngữ văn 10 - Tiết 35: Đọc văn Tỏ lòng

Nội dung tài liệu: Bài giảng Ngữ văn 10 - Tiết 35: Đọc văn Tỏ lòng

1. NHIỆT LIỆT CHÀO MỪNG CÁC THẦY GIÁO, CÔ GIÁO VÀ CÁC EM HỌC SINH!
2. TRÒ CHƠI MẢNH GHÉP LỊCH SỬ -Chia 3 đội chơi Trò chơi có tổng cộng 6 mảnh ghép. Mỗi đội sẽ có ít nhất 1 lượt chọn mảnh ghép để trả lời câu hỏi. - Trả lời đúng được 10 điểm, trả lời sai không bị trừ điểm. - Các đội còn lại trả lời đúng 5 điểm. - Còn 3 mảnh ghép đội nào nhanh tay được quyền trả lời. - Đội nào trả lời đúng hình nền được 20 điểm.
3. MẢNH GHÉP 1 2 3 NHÂN VẬT LỊCH SỬ 4 5 6 “Vó ngựa Mông Cổ đến đâu, cỏ không mọc được chỗ ấy”. Vị vua nàoVào từng thời raĐÂY lệnh Trần choLÀ, nghỉquânNGÔI chầu đội SAO 5 của ngày KHÔNG ta để ai tưởng cũng MAYnhớ đều đến MẮNthích một võ tướng? Giặc Mông Cổ đến xâm lược nước ta vào Ô PHẦNxămĐỘI vàoThời BẠN cánhTHƯỞNG Trần BỊ tay TRỪ 2 chữ 5 điểm: 10 Đ Cho biết quânTRẦN giặcQuân Sát nàoMINH thờiThát. Nguyênsang nào nước TÔNG?-Mông ta xâm lược 3 lần?
4. TIẾT 35: ĐỌC VĂN Tá lßng ( ThuËt hoµi ) Phạm Ngũ Lão
5. I. TÌM HIỂU CHUNG 1. Tác giả Phạm Ngũ Lão a. Tiểu sử: - Phạm Ngũ Lão (1255-1320) - Quê: làng Phù Ủng, huyện Đường Hào, tỉnh Hưng Yên - Xuất thân: bình dân - Con người: + Là người có công lớn trong 2 cuộc kháng chiến chống quân Mông – Nguyên. + Là võ tướng nhưng thích đọc sách, ngâm thơ. b. Sự nghiệp: còn lại 2 tác phẩm => VĂN VÕ TOÀN TÀI
6. Đền Phù Ủng thờ Phạm Ngũ Lão
7. Đền thờ Kiếp Bạc Tượng thờ Tướng quân Phạm Ngũ Lão tại đền Kiếp Bạc
8. 2. Tác phẩm a. Hoàn cảnh sáng tác: Tác phẩm ra đời trong không khí quyết chiến, quyết thắng giặc Mông-Nguyên của quân dân nhà Trần lần thứ 2 (1258). b. Nhan đề: Thuật hoài - Thuật: kể, bày tỏ - Hoài: nỗi lòng Bày tỏ nỗi lòng, khát vọng, ý chí c. Thể loại: Thất ngôn tứ tuyệt Đường luật d. Bố cục: 2 phần
9. Nguyên tác Phiªn ©m DÞch th¬ Hoµnh sãc giang s¬n kh¸p kØ thu, Móa gi¸o non s«ng tr¶i mÊy Tam qu©n tì hæ khÝ th«n ngu. Ba qu©n khÝ m¹nh nuèt tr«i tr©u Nam nhi vÞ liÔu c«ng danh tr¸i, C«ng danh nam tö cßn vư¬ng Tu thÝnh nh©n gian thuyÕt Vò hÇu. Luèng thÑn tai nghe chuyÖn (Ph¹m Ngò L·o) (Bïi Văn Nguyªn
10. II. ĐỌC – HIỂU VĂN BẢN: 1. Hai câu đầu: a. Câu 1: Hình tượng con người thời Trần - Tư thế: Hoành sóc giang sơn + Hoành sóc: Cầm ngang ngọn giáo (bảo vệ đất nước) => Tư thế hiên ngang, oai phong, vững chãi, chủ động tấn công Bản dịch: Múa giáo (bảo vệ đất nước) => Thể hiện sự khéo léo, thiên về biểu diễn, làm mất đi tư thế hiên ngang, oai phong của tráng sĩ
11. II. ĐỌC – HIỂU VĂN BẢN: 1. Hai câu đầu: a. Câu 1: Hình tượng con người thời Trần - Bối cảnh xuất hiện: + Không gian: giang sơn (sông núi, đất nước, vũ trụ) -> Không gian rộng lớn, kì vĩ + Thời gian: kháp kỉ thu (đã mấy thu) -> Thời gian dài => Tầm vóc kì vĩ, sánh ngang vũ trụ
12. II. ĐỌC – HIỂU VĂN BẢN: - Hành động: Cầm ngang ngọn giáo bảo vệ non sông đã mấy thu -> Hành động phi thường, lớn lao, cao đẹp và ý chí chiến đấu bền bỉ của một vị tướng oai phong, lẫm liệt =>Tiểu kết: Vẻ đẹp của con người thời Trần với Hành động: lớn lao, phi thường Ý chí chiến đấu: bền bỉ Tư thế: Hiên ngang, oai phong, lẫm liệt Tầm vóc: Kì vĩ, sánh ngang với vũ trụ
13. b. Câu 2: Hình tượng quân đội thời Trần - Tam quân: Ba quân -> chỉ quân đội thời Trần chia làm 3 đội quân, biểu tượng cho sức mạnh của cả dân tộc . - Biện pháp nghệ thuật: + So sánh, ẩn dụ vật hóa: Ba quân như hổ báo-> cụ thể hóa sức mạnh vật chất + Phóng đại: Khí thế nuốt trôi trâu-> khái quát hóa sức mạnh tinh thần của đội quân mang “Hào khí Đông A” Khí thế hào hùng, sôi sục, quyết chiến, quyết thắng kẻ thù của quân và dân nhà Trần.
14. HÀO KHÍ ĐÔNG A: LỐI CHƠI CHỮ chöõ “Ñoâng” + boä A = chöõ “Traàn” Haøo khí Ñoâng A : Haøo khí thôøi Traàn
15. Tiểu kết: - Nghệ thuật: + Giọng điệu hào hùng + Hình ảnh thơ vừa thực, vừa lãng mạn + Biện pháp: so sánh, ẩn dụ, phóng đại - Nội dung: Tư thế hiên ngang, ý chí quyết tâm bảo vệ Tổ quốc và khí thế hùng dũng ngất trời của tráng sĩ nói riêng và quân dân nhà Trần nói chung. - Thái độ của tác giả: Tự hào dân tộc
16. 2. Hai câu sau THẢO LUẬN NHÓM BÀN ĐỌC KĨ CÂU 3 ĐỌC KĨ CÂU 4 Thế nào là “công danh nam tử” “Thẹn” là gì? Thế nào là “công danh trái” Vũ hầu là ai? Vì sao Phạm Ngũ Lão “thẹn” với Vũ hầu? Từ món nợ công danh, ta thấy Từ nỗi “thẹn” với Vũ Hầu, ta thấy được nỗi lòng của người anh được phẩm chất cao đẹp nào của hùng thời Trần PNL như thế nào? người anh hùng thời Trần PNL? Ý nghĩa tích cực của quan niệm Ý nghĩa của nỗi “thẹn” về công danh?
17. 2. Hai câu sau: Nỗi lòng của tác giả a. Câu 3: Cái chí của người anh hùng Công danh nam tử -> Chí làm trai theo tinh thần Công danh trái Nho giáo -> Nợ công danh Ý th c trách nhi m v i đ t n c Lập công (để lại sự nghiệp) ứ ệ ớ ấ ướ Khát vọng lập công danh của người Lập danh (để lại tiếng thơm) anh hùng Quan niệm tích cực: cổ vũ, khích lệ con người từ bỏ lối sống ích kỉ, sẵn sàng hi sinh vì sự nghiệp chung
18. Đã mang tiếng ở trong trời đất Phải có danh gì với núi sông.
19. b. Câu 4: Cái tâm của người anh hùng Thẹn Vũ hầu: vì chưa có tài mưu Vì chưa trả xong lược như Gia Cát Lượng nợ nước Thể hiện: sự khiêm tốn, Thể hiện: một khát khiêm nhường ... vọng được cống hiến Nỗi “thẹn” cao cả, nâng cao nhân cách con người, nỗi “thẹn” đáng kính, đáng trọng của một con người 19 TÀI-TÂM-ĐỨC.
20. III. TỔNG KẾT 1. Nghệ thuật: - Thể thơ Đường luật ngắn gọn - Ngôn ngữ hàm súc, cô đọng - Giọng thơ hào hùng - Hình ảnh thơ vừa thực, vừa lãng mạn mang tính sử thi, giàu sức biểu cảm - Biện pháp nghệ thuật: so sánh, ẩn dụ, phóng đại 2. Nội dung: - Vẻ đẹp của con người thời Trần: có sức mạnh, có lí tưởng, có nhân cách cao cả - Khí thế hào hùng của thời đại nhà Trần IV. LUYỆN TẬP