Giáo án Tin học 10 - Tiết 23-25: Khái niệm hệ điều hành. Tệp và quản lí tệp - Năm học 2020-2021 - Bùi Thị Thu Huyền

Nội dung tài liệu: Giáo án Tin học 10 - Tiết 23-25: Khái niệm hệ điều hành. Tệp và quản lí tệp - Năm học 2020-2021 - Bùi Thị Thu Huyền

1. Trường THPT Yên Dũng số 2 Giáo án tin học khối 10 năm học 2020- 2021 Ngày soạn: 26 / 11 / 2020 Ngày dạy: 30 / 11 /2020 Tiết: 23 Lớp dạy: 10A6, 7, 8, 9, 10, 11, 12 KHÁI NIỆM HỆ ĐIỀU HÀNH I. Xác định chuẩn kiến thức kĩ năng 1. Kiến thức: • Biết khái niệm hệ điều hành. • Biết chức năng và các thành phần chính của hệ điều hành. • Biết các loại hệ điều hành chính. 2. Kĩ năng: 3. Thái độ: • Thấy được sự quan trọng của "hệ điều hành" trong các công việc hàng ngày 4. Năng lực cần hướng tới: • Nhận biết vấn đề III. CHUẨN BỊ: 1. Giáo viên: • Giáo án, tranh ảnh, máy chiếu • Tổ chức hoạt động theo nhóm. 2. Học sinh: • Sách giáo khoa, vở ghi. • Đọc bài trước. III. KHUNG TIẾN TRÌNH DẠY HỌC Hoạt động Nội dung Hoạt động học tập của HS Thời gian Khởi động - Tình huống xuất phát - Tạo động cơ xuất phát 5 phút - Khái niệm hệ điều hành - Hoạt động theo dự án 20 phút Hình thành - Các chức năng và thành kiến thức - Hoạt động nhóm 10 phút phần của hệ điều hành Luyện tập – - Trả lời một số câu hỏi Vận dụng- trắc nghiệm và câu hỏi - Hoạt động cá nhân 10 phút Tìm tòi mở mở rộng ở cuối bài rộng V. HƯỚNG DẪN CỤ THỂ TIẾN TRÌNH DẠY – HỌC 1. Hoạt động khởi động: - Mục tiêu: Hướng học sinh biết vai trò của điều hành và hệ điều hành trong máy tính - Phương pháp, kĩ thuật dạy học: gợi vấn đề - Phương tiện dạy học: SGK - Sản phẩm: HS muốn biết hệ điều hành. GV: Bùi Thị Thu Huyền Trang 1
2. Trường THPT Yên Dũng số 2 Giáo án tin học khối 10 năm học 2020- 2021 Hoạt động của Giáo viên Hoạt động của Học sinh Đặt vấn đề: GV chiếu hình ảnh giao thông - Dự đoán Hs trả lời: Giao + Hình ảnh 1 thông trật tự hơn, các phương tiện đi đúng làn đường của mình. Không xảy ra tình trạng tắc nghẽn giao thông. - Nguyên nhân: do có dải phân cách làn đường, có hệ và hình ảnh 2? thống đèn tín hiệu, có cảnh sát giao thông điều khiển hướng đi của các phương tiện, ... ? GV hỏi học sinh: Em hãy quan sát và cho biết tình trạng giao thông ở hai hình trên? - HS lắng nghe và ghi bài ? GV hỏi học sinh: Em hãy cho biết nguyên nhân dẫn đến tình trạng giao thông ở hai hình trên? GV chốt vấn đề: tình trạng giao thông rất lộn xộn.Các phương tiện tham gia giao thông không tuân theo một quy luật nào, nhiều xe tranh chấp làn đường của xe khác, làm cho giao thông bị tắc nghẽn. - GV chiếu tiếp hình ảnh 3 và hình ảnh 4: - Hs lắng nghe và thực hiện yêu cầu ? GV hỏi học sinh: Em hãy quan sát và cho biết tình trạng giao thông ở hai hình trên? GV: Bùi Thị Thu Huyền Trang 2
3. Trường THPT Yên Dũng số 2 Giáo án tin học khối 10 năm học 2020- 2021 ? GV hỏi học sinh: Em hãy cho biết nguyên nhân dẫn đến tình trạng giao thông ở hai hình trên? - GV chốt vấn đề: Giao thông trật tự hơn, các phương tiện đi đúng làn đường của mình. Không xảy ra tình trạng tắc nghẽn giao thông. - Nguyên nhân: do có dải phân cách làn đường, có hệ thống đèn tín hiệu, có cảnh sát giao thông điều khiển hướng đi của các phương tiện → có hệ thống điều khiển - Nếu ví các tài nguyên phần cứng của máy tính như những con đường, còn các phần mềm chạy trong máy tính là các phưng tiện giao thông thì chúng ta thấy một thực trạng là các phần mềm thì muốn chạy hết công xuất, còn tài nguyên thì có hạn, vậy thành phần nào điều khiển hoạt động của máy tính. Chúng ta vào bài hôm nay - GV viết tên chương và bài lên bảng 2. Hoạt động hình thành kiến thức: 2. 1. Khái niệm hệ điều hành (Operating system) - Mục tiêu: học sinh biết khái niệm hệ điều hành - Phương pháp, kĩ thuật dạy học: gợi vấn đề - Phương tiện dạy học: SGK - Sản phẩm: HS muốn biết hệ điều hành. - Tiến trình: Hoạt động của Giáo viên Hoạt động của Học sinh - GV nêu khái niệm hệ điều hành - Gọi hs nhắc lại khái niệm trong SGK - GV? Em hãy kể tên một số hệ điều hành mà em biết Hs có thể trả lời: HĐH Windows, - GV đưa ra một số hệ điều hành hiện nay được Ms-Dos, ... sử dụng phổ biến. - GV chốt: Trên thế giới hiện nay có nhiều hệ điều hành do các quốc gia tự viết để sử dụng riêng nhất là các máy tính dùng trong quân sự, quốc phòng do tính bảo mật nên ít được công bố - HS: HĐH được cài đặt đầu tiên, - GV đưa ra lưu ý khi sử dụng các HĐH. trước các chương trình ứng dụng - GV? HĐH được cài đặt trong máy tính khi nào? - HS: Hệ điều hành được lưu trữ trên - GV? HĐH được lưu trữ ở đâu? bộ nhớ ngoài như đĩa cứng, đĩa mềm, - GV? Nếu không có HĐH máy tính có thể sử đĩa CD,... dụng được không? - HS đáp là có/không - GV chốt vấn đề. 2. 2. Các chức năng và thành phần của hệ điều hành GV: Bùi Thị Thu Huyền Trang 3
4. Trường THPT Yên Dũng số 2 Giáo án tin học khối 10 năm học 2020- 2021 - Mục tiêu: học sinh biết chức năng của hệ điều hành và mỗi chức năng sẽ có chương trình đảm nhiệm công việc đó gọi là thành phần của hệ điều hành. - Phương pháp, kĩ thuật dạy học: gợi vấn đề - Phương tiện dạy học: SGK - Sản phẩm: HS biết chức năng của hệ điều hành. - Tiến trình: Hoạt động của Giáo viên Hoạt động của Học sinh Từ lưu ý ở trên: không có HĐH máy tính không thể sử dụng được, GV đặt ra câu hỏi nghi vấn "Tại sao không có HĐH máy tính không thể sử • Các nhóm thảo luận, trình bày ý dụng được?" và giới thiệu phần 2. Chức năng và kiến của nhóm mình. thành phần của hệ điều hành - GV gọi một hs nêu lại khái niệm HĐH. Sau đó chiếu lại nội dung khái niệm HĐH. - Từ khái niệm, yêu cầu hs suy ra chức năng của HĐH? - GV chiếu và nêu lại các chức năng. GV? Theo em trong một máy tính có thể cài đặt đồng thời nhiều hệ điều hành được không? - GV chốt vấn đề - Lấy ví dụ về chức năng của HĐH 3. Củng cố - luyện tập – mở rộng, tìm tòi - Mục tiêu: Củng có các kiến thức đã học. - Phương pháp, kĩ thuật dạy học: gợi vấn đề - Phương tiện dạy học: SGK - Sản phẩm: HS biết chức năng của hệ điều hành. - Tiến trình: • Nhấn mạnh: - Máy tính chỉ có thể khai thác và sử dụng hiệu quả khi có HĐH. - Máy tính không bị gắn cứng với một hệ điều hành cụ thể. Có thể cài đặt một hoặc một vài HĐH trên một máy tính cụ thể. - Mọi HĐH đều có chức năng và tính chất như nhau. - Sử dụng phần mềm Violet để kiểm tra học sinh một số câu hỏi như sau: Câu 1: Hệ điều hành được lưu trữ ở đâu trong máy tính A. Bộ nhớ ngoài B. ROM C. CPU Câu 2: Chọn phát biểu sai về chức năng của HĐH A. Hệ điều hành có chức năng đảm bảo giao tiếp giữa người dùng và hệ thống B. soạn thảo văn bản C. Tổ chức và lưu trữ thông tin trên bộ nhớ ngoài Câu 3: Khi thoát khỏi các phần mềm ứng dụng, HĐH cũng thoát ra đúng / sai? GV: Bùi Thị Thu Huyền Trang 4
5. Trường THPT Yên Dũng số 2 Giáo án tin học khối 10 năm học 2020- 2021 Câu 4: Để máy tính có thể hoạt động, máy tính cần cài? A. Hệ điều hành B. B. Hệ soạn thảo văn bản C. Phần mềm diệt virut Nếu còn thời gian sẽ tổ chức hs chơi trò chơi ô chữ tìm ra "Ông là ai?" để giới thiệu về Bill Gates, chủ tịch tập đoàn Microsoft, người đặt nền móng và phát triển Windows RÚT KINH NGHIỆM, BỔ SUNG ............................................................................................................................................... ............................................................................................................................................... ............................................................................................................................................... Yên Dũng, ngày tháng năm 2020 Duyệt của Tổ chuyên môn Ngày soạn: 26 / 11 / 2020 Ngày dạy: 01 / 12 /2020 Tiết: 24, 25 Lớp dạy: 10A6, 7, 8, 9, 10, 11, 12 TỆP VÀ QUẢN LÍ TỆP I. Xác định chủ đề bài học - Tên chủ đề: Tệp và quản lí tệp. Nội dung của tiết học gồm bài 11: Tệp và quản lí tệp mục 1a - Vấn đề cần giải quyết trong tiết học này là : • Biết tệp (hay tập tin) là một tập hợp các thông tin ghi trên bộ nhớ ngoài, tạo thành một đơn vị lưu trữ do hệ điều hành quản lí. Mỗi tệp có một tên để truy cập. • Biết tệp, thư mục phải được đặt tên, qui định đặt tên tệp phụ thuộc vào từng hệ điều hành II. Xác định chuẩn kiến thức kĩ năng 1. Kiến thức ▪ Biết tệp (hay tập tin) là một tập hợp các thông tin ghi trên bộ nhớ ngoài, tạo thành một đơn vị lưu trữ do hệ điều hành quản lí. Mỗi tệp có một tên để truy cập. ▪ Biết tệp, thư mục phải được đặt tên theo qui định đặt tên của hệ điều hành; ▪ Thư mục tổ chức dưới dạng cây ▪ Biết khái niệm đường dẫn 2. Kĩ năng ▪ Đặt tên tệp trong hệ điều hành hệ điều hành cụ thể (Windows, MS – Dos). GV: Bùi Thị Thu Huyền Trang 5
6. Trường THPT Yên Dũng số 2 Giáo án tin học khối 10 năm học 2020- 2021 ▪ Nhận biết được tên tệp đặt sai qui tắc, thư mục đúng qui tắc của hệ điều hành cụ thể đang sử dụng. ▪ Phân biệt được tệp, thư mục trên cây thư mục ▪ Viết đường dẫn đến tệp 3. Thái độ ▪ Học sinh tích cực học tập và tìm hiểu về việc tổ chức lưu trữ thông tin trên bộ nhớ ngoài 4. Năng lực cần hướng tới ▪ Học sinh đặt được tên tệp đúng, nhận diện được một số phần mở rộng đặc trưng để khi làm việc với tệp chọn chương trình mở phù hợp. III. CHUẨN BỊ: ▪ Giáo viên: Giáo án, máy chiếu ▪ Học sinh: SGK, vở ghi VI. KHUNG TIẾN TRÌNH DẠY HỌC Hoạt động Nội dung Hoạt động học tập của HS Thời gian Khởi động Tình huống xuất phát Tạo động cơ xuất phát 3 phút - Tìm hiểu về khái niệm - Hoạt động cá nhân và theo 15 phút Hình thành tệp dõi sự dẫn dắt của giáo viên kiến thức - Hoạt động cá nhân kết hợp - Tên tệp 15 phút hoạt động nhóm - Thư mục - Hoạt động nhóm 12 phút - Hệ thống quản lí tệp - Hoạt động nhóm 35 phút Luyện tập – - Trả lời một số câu hỏi Vận dụng- Tìm củng cố bài qua hoạt - Hoạt động cá nhân và nhóm 10 phút tòi mở rộng động trò chơi V. HƯỚNG DẪN CỤ THỂ TIẾN TRÌNH DẠY – HỌC Tiết 1: Tìm hiểu về tệp và thư mục 1. Hoạt động khởi động: - Mục tiêu: ôn lại kiến thức đã học về khái niệm hệ điều hành và gợi cho học sinh tò mò muốn biết về tệp lưu trữ trên bộ nhớ ngoài của máy tính. - Phương pháp, kĩ thuật dạy học: gợi vấn đề - Phương tiện dạy học: SGK - Sản phẩm: HS muốn tìm hiểu về tệp. - Hoạt động cụ thể: GV: Bùi Thị Thu Huyền Trang 6
7. Trường THPT Yên Dũng số 2 Giáo án tin học khối 10 năm học 2020- 2021 Hoạt động của Hoạt động của Giáo viên Học sinh Đưa ra các câu hỏi trắc nghiệm sau: (phần gạch chân là đáp án đúng) Câu 1: Hệ điều hành thường được lưu trữ trên? A. Bộ nhớ ngoài - HS theo dõi và B. Đầu đĩa CD trả lời các câu hỏi C. Trên mạng Internet được nêu ra. D. CPU Câu 2: Hệ điều hành là? A. Phần mềm ứng dụng B. Phần mềm công cụ C. Phần mềm tiện ích D. Phần mềm hệ thống Câu 3: Chọn chức năng đúng của hệ điều hành trong các chức năng sau A. Tìm kiếm thông tin trên mạng Internet B. Tổ chức lưu trữ thông tin trên bộ nhớ ngoài C. Soạn thảo vằn bản D. Chơi trò chơi điện tử online Đặt vấn đề: một chức năng rất quan trọng của hệ điều hành đó là tổ chức lưu trữ thông tin trên bộ nhớ ngoài. Vậy thành phần nào để thực hiện được chức năng đó? Giáo viên so sánh hình ảnh lưu trữ thông tin trên giấy với dữ liệu là sách giáo khoa tin học 10 và 1 tệp Sach - Dự đoán học giáo khoa 10.doc. sinh trả lời là tệp - Giáo viên hỏi học sinh “Đối tượng dùng để lưu trữ thông tin của sách giáo khoa tin 10 trên máy tính chúng ta gọi tên là gì?” - Học sinh trả lời xong thì hỏi lại “Em biết thế nào là tệp?”. rồi đưa ra tên bài của ngày hôm nay “Tệp và hệ thống quản lí tệp” 2. Hoạt động hình thành kiến thức: 2. 1. Khái niệm tệp (File) - Mục tiêu: học sinh biết khái niệm tệp, mỗi tệp phải có một tên để truy cập - Phương pháp, kĩ thuật dạy học: gợi vấn đề - Phương tiện dạy học: SGK - Sản phẩm: nhận diện được tệp lưu trữ trên bộ nhớ ngoài. - Hoạt động cụ thể: Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh - Khẳng định: “Để tổ chức thông tin trên bộ nhớ ngoài, - Theo dõi và ghi bài hệ điều hành sử dụng tệp và thư mục” - Cô cùng các em đi tìm hiểu mục 1. Tệp (File) GV: Bùi Thị Thu Huyền Trang 7
8. Trường THPT Yên Dũng số 2 Giáo án tin học khối 10 năm học 2020- 2021 a. Khái niệm - Giáo viên nêu và ghi tóm tắt lên bảng khái niệm tệp. - Theo dõi ghi bài và nhắc lại - Gọi 3 học sinh nhắc lại khái niệm tệp lí thuyết - Chiếu ảnh về các tệp - Giới thiệu cho học sinh biết các thành phần hiển thị của tệp trên bộ nhớ ngoài sẽ có: biểu tượng của tệp, tên tệp, tên phần mềm có thể mở tệp (kiểu tệp), dung lượng của tệp. - Nhìn vào hình trên em hãy cho biết các tên tệp trên có đặc điểm gì chung? - Theo em trong các thành phần hiển thị của tệp thì thành phần nào do người dùng tạo nên? - Học sinh theo dõi Chuyển vấn đề gợi động cơ sang phần tên tệp - Trả lời: đều có dấu chấm 2. 2. Tên tệp - Mục tiêu: học sinh biết mỗi tệp phải có một tên để truy cập, tên tệp do người dùng đặt theo qui định của hệ điều hành. - Phương pháp, kĩ thuật dạy học: dạy học nhóm - Phương tiện dạy học: SGK, máy chiếu - Sản phẩm: học sinh biết đặt tên đúng, nhận diện tên sai trong hệ điều hành Windows, MS – Dos. Hoạt động của Hoạt động của giáo viên học sinh - Chiếu một hình ảnh hiển thị của tệp rồi nêu cấu trúc của tên tệp: - Theo dõi và ghi . bài - Tên tệp do người dùng đặt theo qui định của hệ điều hành - Chia lớp, mỗi bàn thành nhóm hoàn thành phiếu học tập với hai nhiệm vụ sau: + Nhiệm vụ 1: Nêu qui định đặt tên của HĐH Windows và MS – Dos + Nhiệm vụ 2: Cho biết các tên tệp sau, tên nào đúng / sai trong hệ điều hành Windows, MS – Dos? Tên sai vì sao? - Học sinh có 10 phút để hoạt động nhóm - Hoạt động - Giáo viên chiếu kết quả, cho các nhóm kiểm tra chéo chấm điểm. nhóm Nếu nhóm nào làm đúng sẽ cho điểm. - Đưa ra chú ý: + Tên tệp trong Windows không phân biệt chữ hoa, chữ thường + Khi đặt tên tệp, chúng ta thường chỉ cần đặt phần tên, còn phần mở rộng do chương trình nguồn tự tạo GV: Bùi Thị Thu Huyền Trang 8
9. Trường THPT Yên Dũng số 2 Giáo án tin học khối 10 năm học 2020- 2021 + Phần mở rộng dùng để phân loại tệp + Một số phần mở rộng thường gặp: Exe hoặc Com – tệp để chạy chương trình Doc hoặc Docx – tệp do hệ soạn thảo văn bản Microsoft Word tạo ra Pas – tệp chương trình nguồn trong Pascal Mp3, Mp4 – tệp âm thanh 2. 3. Thư mục - Mục tiêu: học sinh biết mỗi tệp được đặt trong một thư mục, hoặc thư mục gốc hoặc thư mục con. Viết đường dẫn tới tệp trên cây thư mục - Phương pháp, kĩ thuật dạy học: dạy học nhóm - Phương tiện dạy học: SGK, máy chiếu - Sản phẩm: học sinh biết phân biệt tệp và thư mục trên cây thư mục, viết đường dẫn tới tệp trên cây thư mục Hoạt động của học Hoạt động của giáo viên sinh - Chiếu một hình ảnh tổ chức thư mục treenmays tính cho học - Theo dõi và quan sát sinh quan sát - Chia lớp, mỗi bàn thành nhóm hoàn thành phiếu học tập với hai nhiệm vụ sau: + Nhiệm vụ 1: Nêu các khái niệm thư mục gố, thư mục con, thư mục mẹ, đường dẫn + Nhiệm vụ 2: trong cây thư mục trên viết tên các thư mục vào mục thư mục, tên tệp vào mục tệp - Hoạt động nhóm - Học sinh có 10 phút để hoạt động nhóm - Giáo viên chiếu kết quả, cho các nhóm kiểm tra chéo chấm điểm. Nếu nhóm nào làm đúng sẽ cho điểm. - Đưa ra chú ý: + Khi đặt tên thư mục thường không có phần mở rộng. + Khi hiển thị trên bộ nhớ, với thư mục thì phần phân loại hiển thị File Folder Tiết 2: Tìm hiểu về hệ thống quản lí tệp 3. Hệ thống quản lí tệp - Yêu cầu học sinh tự nghiên cứu rồi phân tích các chức năng của hệ thống quản lí tệp, các thao tác thường dùng khi quản lí tệp 4. Củng cố - luyện tập – tìm tòi - Mục tiêu: Khắc sâu lại các kiến thức đã học về tệp. - Phương pháp, kĩ thuật dạy học: gợi vấn đề - Phương tiện dạy học: SGK - Sản phẩm: nhớ khái niệm tệp, tên tệp. - Tiến trình: GV: Bùi Thị Thu Huyền Trang 9
10. Trường THPT Yên Dũng số 2 Giáo án tin học khối 10 năm học 2020- 2021 Hoạt động của Giáo viên Hoạt động của HS - Tạo trò chơi ô chữ để tìm từ hàng dọc. Trò chơi chia lớp thành hai đội, mỗi đội cử 1 bạn làm đội trưởng.Các đội bốc thăm để lựa chọn quyền chọn câu • Các nhóm tham gia trò chơi hỏi đầu tiên. Mỗi câu hỏi đúng hàng ngang được 10 điểm, tìm thấy từ hàng dọc được 50 điểm. Từ sau câu thứ 4 đội nào trả lời đúng được quyền đoán từ hàng dọc. - Các câu hỏi như sau: 1. “Trong Windows, ------ không phân biệt chữ hoa, chữ thường”. Từ còn thiếu là? (tên tệp) 2. Mỗi tệp có một tên để? (truy cập) 3. Khi đặt tên tệp phần nào không được bỏ qua? (Phần tên) 4. Phần mở rộng được hệ điều hành sử dụng để? (Phân laoij tệp) 5. “Tệp là tập hợp các ------ ghi trên bộ nhớ ngoài”. Từ còn thiếu là? (thông tin) 6. Tên tệp được đặt theo qui định của? (hệ điều hành) 7. Tệp chương trình nguồn của ngôn ngữ Pascal có phần mở rộng là? (Pas) - Từ khóa: Tệp (File) hay còn gọi là? - Sau khi kết thúc trò chơi, nếu còn thời gian mở chương trình Microsoft Word rồi thực hiện thao tác lưu tệp, yêu cầu học sinh lên bảng đặt tên sai/đúng và cho học sinh xem thông báo của hệ thống. - Yêu cầu học sinh về nhà làm bài tập 3, 6 trang 71 SGK và xem trước phần thư mục. RÚT KINH NGHIỆM, BỔ SUNG ............................................................................................................................................... ............................................................................................................................................... ............................................................................................................................................... Yên Dũng, ngày tháng năm 2020 Duyệt của Tổ chuyên môn GV: Bùi Thị Thu Huyền Trang 10